Pro-Deo - Godgewijd leven

Verschenen in POSITIEF nr. 449 – FEBRUARI 2015

Daaraan zal binnen de katholieke Kerk, op instigatie van de paus, vanaf 29 november een jaar lang extra aandacht geschonken worden. Pro Deo, letterlijk 'voor God', is een uitdrukking om te zeggen dat mensen voor een werk geen welverdiend loon krijgen, maar dat zij hun taak gratis uitoefenen. Vrouwen en mannen, die van het leven voor God, Jezus Christus en diens Kerk hun eerste keuze maken, zijn in de meest fundamentele zin 'vrijwilligers'. God is hun belangrijkste schat en hun diepste motivatie, hun levensroeping. Al het andere wordt daaraan ondergeschikt gemaakt. De volksmond spreekt meestal van: religieus leven. Vaak gebeurt dit in gemeenschappen, kloosters, maar er bestaan ook andere levensvormen.

Het gaat daarbij om monniken en monialen, kluizenaars en vrouwen die de maagdenwijding beleven, oudere ordes zoals franciscanen en dominicanen, sociëteiten van apostolisch leven die vaak gericht zijn op missiewerk, onderwijs of gezondheidszorg, seculiere instituten waarbij vrouwen of mannen onder gelofte op veelal onopvallende wijze leven in de maatschappij en om allerlei 'nieuwe bewegingen' zoals de gemeenschap Emmanuel, het Focolare en vele andere. Paus Franciscus, lid van de Sociëteit van Jezus, de jezuïeten van lgnatius van Loyola (+ 1556), is sedert eeuwen de eerste paus die 'religieus' is. Geen wonder dat de Catechismus van de Katholieke Kerk spreekt over 'een grote boom met vele takken'. (CKK 917)

Naast de tien geboden die aan de heilige Schrift ontleend zijn, worden christenen van oudsher door Jezus uitgenodigd om in vrijheid te kiezen voor de evangelische raden: armoede, gehoorzaamheid, ongehuwd leven. Tot eer van God en tot heil van de wereld, waarbij de Liefde altijd het grondmotief dient te zijn.

In een nieuwe stadswijk, waar geen parochiekerk staat, luidt drie maal per dag de klok van het kleine kloostertje dat tussen de huizen verborgen is. "Telkens besef ik dan dat God ook hier woont", vertelde iemand mij op straat. Een habijt, kloosterkleding opvallend of heel eenvoudig, kan met name in onze geseculariseerde samenleving, die zoekt naar identiteit -opnieuw - belangrijk zijn als een teken: voor Wie klopt jouw hart vooral, getuig jij van God te midden van de mensen? Het eerder genoemd boek spreekt dan ook van "Christus zichtbaar maken, in de taal van onze tijd". (CKK 926) Zo'n leven is niet beter of slechter, dan dat van wie alleen gaand of gehuwd consequent het geloof van zijn of haar doopsel beleeft. Het is een bijzondere roeping om Christus van meer nabij te volgen. (CKK 932) De vormen kunnen enigszins veranderen, zoals er vandaag congregaties sterven en andere nieuwe bewegingen opkomen. De basisintuïtie blijft dezelfde.

Leerling van Jezus Christus zijn is niet een utopisch ideaal: Hij leeft hier en heden, want zijn vuur blijft branden. (Lc. 12, 49) Kloosters zijn vaak leerscholen van gebed, maar ook verblijfplaatsen voor asielzoekers.

Vita consecrata (1996, Johannes Paulus Il), handvest voor religieus leven, combineert drie evangelische overtuigingen: toewijding aan de Heer en zijn Kerk, gemeenschapszin en naastenliefde, zending in de wereld van vandaag. Veel gelukkige religieuzen zijn daarvan het levende bewijs.
 
Mgr. Joris Schröder
Den Bosch.
 
Dit artikel verscheen ook in KN 47 - 21 nov. 2014.