De zeven sacramenten

Verschenen in POSITIEF nr. 410 – MAART 2011

​Wie is de God van de Bijbel? 
De God van de Bijbel is een Drie-Eenheid: Vader, Zoon & Heilige Geest! Daarom is ook de Zoon een Drie-Eenheid: 1° de ware Weg, 2° de totale Waarheid en 3° het Volle Leven. 
Maar aangezien, in het bijbels denken, de Volheid altijd een zevenvoud is, is ook de Zoon - als het Oersacrament - daartoe op een zevenvoudige wijze voor ons, zwakke mensen, zelf gewoon Mens geworden! Hij is tussen ons komen wonen op onze kleine planeet Aarde. 
 
Waar nu de Vader, in de Zoon en door de Heilige Geest, van in den beginne, de Schepper van het leven is, doet de volheid van alle menselijke beschaving en van alle menselijke cultuur zich aan ons eveneens in zeven domeinen of dimensies voor. Zeven levensdomeinen die juist - op grond van het zevenvoudig Oersacrament, de Godmens Jezus - door onze hemelse Vader aan de mensen gratis geschonken werden. En wel met de bedoeling, zo mogelijk ook in hen, weer de Zoon in zijn Volheid op Aarde, op een geestelijke wijze, aanwezig te stellen. Tegelijk werden die zeven levensprogramma's door de Schepper concreet in het Gebed des Heren, het Onzevader, aan de mensen toegewezen; opdat ze - zowel heel persoonlijk als gemeenschappelijk - zo mogelijk de gave van hun dagelijks leven en streven, hier en overal, in Jezus' Volheid zouden beleven. Steeds in de kracht van Zijn Heilige Geest. 
 
Wat omvat dat Heilige Oersacrament - dat de Heer Jezus is! - dan wel? Het Oersacrament omvat oprecht Geloof ("religie"), volmaakte Zeden ("moraal"), Waarheid & Schoonheid ("intellectueel leven: kunst & wetenschappen"), het hoogste Nut ("economie"}, oneindige Liefde & Vergeving ("sociaal leven"), hoognodige geestelijke Weerbaarheid ("militair leven"), en tenslotte nog Orde & Harmonie ("ware staatsmanschap of politiek"). 
Onder deze zeven hoofdingen kan letterlijk alles, in het dagelijks leven van mens en maatschappij, gerangschikt worden, en wel in de juiste volgorde! Eén of méér van die zeven dimensies zomaar gaan verwaarlozen of, erger nog, buiten werking stellen, is tegelijk Gods Heilsplan met de mensheid in de kern aantasten ... 
 
Uit de bovenstaande opsomming alleen al kan iedereen duidelijk zien, dat de volheid van het menselijk leven wel degelijk betekent: zo mogelijk, met Gods Genade, volmaakt aan de Volheid van Jezus Messias, het Oersacrament, beantwoorden. Dat Doel gaat de menselijke krachten natuurlijk ver te boven, maar de Heer Zelf nodigt ons ertoe uit, en Hij schenkt kracht!
 
Niet in eigen kracht ... maar in de kracht van de Heilige Geest? 
Wegens de onvolmaakte staat waarin de eerste mens - door de ongehoorzaamheid aan Gods wijze voorschriften - terechtgekomen is, zullen ook die zeven domeinen nooit door mensen in eigen kracht in hun door God bedoelde Volmaaktheid verstaan kunnen worden. Ja, soms allerminst beleefd kunnen worden ... Van de mens zal het - zowel van eenieder persoonlijk, als van het mensdom in zijn geheel! - één levenslange harde strijd vergen om er nog iets van terecht te brengen ... Toch nodigt Jezus, als Zoon, zijn volgelingen uit om, zoveel als mogelijk, naar Hem te streven en naar Hem toe te groeien. Niemand heeft het zo duidelijk en zo goed verwoord als Gods trouwe dienaar, de apostel Paulus, in zijn allerlaatste brief "Aan de Filippenzen" (3,10-14): “Ik wil Christus kennen (en liefhebben); ik wil de kracht van zijn Opstanding ervaren en de gemeenschap met zijn Lijden ... Ik wil steeds méér op Hem gelijken in Zijn sterven, om eens te mogen komen tot de wederopstanding uit de doden! 
Niet dat ik het al bereikt heb. Ik ben nog niet volmaakt ... Maar ik streef er vurig naar, het te grijpen, gegrepen als ik ben door Messias Jezus. Nee, broeders en zusters, ik beeld mij niet in er al te zijn. Alleen dit: vergetend wat achter mij ligt, mij uitstrekkend naar wat voor mij ligt, storm ik af op het Doel: de Prijs van Gods hemelse roeping! “
 
De Vader heeft, in Jezus Messias, de mensen zeven Genade-middelen toegereikt. 
De Zeven Sacramenten, als getrouw beeld van zijn Genade, zijn evenveel goddelijke uitnodigingen om de zeven ideale vormen van waarlijk humaan leven - lichamelijk, psychisch en geestelijk - aan elkaar voor te leven. Maar waar Gods Woord tegelijk ook Gods Daad is, zal de mens in zijn streven naar de concrete beleving van de Sacramenten, hierin ook op zeven manieren actief gesteund worden door Jezus' Heilige Geest. En dus niet alleen door zijn oneindig Genade-Aanbod, maar vooral door middel van de Genade Zèlf, werkzaam in alle mensen die hun hart voor dit zevenvoudig goddelijk Aanbod open willen stellen! 
 
"Het Geloof is een goede Gave Gods" zegt de Bijbel. Wie nu meent heel slim te mogen antwoorden: "Het spijt me, maar ik heb die Gave niet gekregen!" keert daarmee handig de rollen om. Want aan elke mens, zonder één uitzondering, wordt die Gave aangeboden. Iedere gave blijft echter onwerkzaam, totaal passief, indien een mens vrijwillig, principieel en moedwillig zulke gaven ... van zich afstoot. Hoeveel te meer geldt dat dan voor de Genade-gave van God, die de oneindige Liefde Zelf is! 
 
Waarom die vreemde naam "Sacramenten"? 
Het woord "sacrament" (van het Latijn "sacramentum") door Jezus' Kerk aangewend om deze Goddelijke Geheimenissen - ook "Goddelijke Mysteries" genoemd - aan te duiden, betekent volgens de juridische en militaire oorsprong van het Latijnse woord: "borgtocht", "levenslange toewijding", "totale inzet", "eed van getrouwheid". 
En dàt is juist wat alle Sacramenten op geestelijk vlak, op psychisch en op lichamelijk vlak, voor elke gelovige, en voor elke geloofsgemeenschap moeten zijn! 
 
Daartoe heeft de Heer Jezus een Kerk gesticht, die Joden en niet-Joden omvat. Want in deze Ene, Heilige en Apostolische Kerk zijn er door onze enige, waarlijk Goede Herder uitdrukkelijk "herders" (Latijn: "pastores") aangewezen, onder de inspiratie van de Heilige Geest. Deze "herders" werden, van in het begin, in het Grieks ook "presbyteroi" ("oudsten") of "priesters" genoemd, omdat meestal de eersten die dit ambt toegewezen kregen, normaal ook de eersten onder de tot de Kerk toegetreden gelovigen geweest waren. Toen daarna de christelijke gemeenschappen, met priesters aan het hoofd, in hoeveelheid en hoedanigheid toenamen, werden - weer onder de inspiratie van de Heilige Geest - door de apostelen (die zichzelf ook nog wel eens "oudsten" noemden), opvolgers en geestelijke controleurs, "episkopoi" of bisschoppen, aangeduid en gewijd om over een bepaald aantal gelovige gemeenschappen en hun priesters, toezicht uit te oefenen. 
 
En omdat er, naast de priesterlijke taak van geloofsverkondiging en van bediening der Sacramenten, zich telkens weer veel dagelijkse materiële noodwendigheden voordoen, werden er ook, door de apostelen en hun opvolgers, "dienaren" aangesteld (Gr. "diakonoi"; diakenen). Diakenen die meestal eveneens opgeleid werden om hun priesters in bepaalde geestelijke werkzaamheden nabij te zijn, en om ze later eventueel als priesters op te volgen. 
 
Wie bedient de Sacramenten in de Kerk?
Let wel: alle Sacramenten worden in het kerkelijk leven door bisschoppen en priesters in naam van de Heer Jezus, de grote Opdrachtgever, bediend. Jezus zelf doopte niet; Hij gaf zijn volgelingen de opdracht! Zo is het met alle zeven Sacramenten: ze komen in feite, als zeven goddelijke Genade-middelen, via bedienaren, tot de gelovigen in Jezus Messias. En, vanuit de overvloed van Gods Genade komen ze zo voorgoed over de gelovige mensen neer. Ze moeten, van Godswege, uiteraard door alle leden van de Kerk - het Lichaam waarvan de Heer Jezus het Hoofd is! - plichtbewust en liefdevol, d.i. met hart en ziel, aangenomen en beleefd worden. Daarom is het raadzaam, bij elke afzonderlijke bediening, nogmaals de ware zin en betekenis van ieder toegediend Sacrament, aan de gelovige ontvangers, aan hun familieleden en aan de aanwezige vrienden duidelijk te maken! 
 
(Anders kunnen ze soms door oppervlakkige "ontvangers", bij tekort aan kennis en inzicht in de liturgische vormgeving - onder de opzettelijke invloed van Gods vijand ... - louter als "magie" en als "magische tekenen" geïnterpreteerd en zelfs beoefend worden.) 
 
Waarom juist die Zeven Sacramenten? 
Ten 1ste , in Geloof en Eredienst moeten bisschoppen en priesters samen, Jezus' beste getuigen zijn, en hier en daar zelfs "in persona Christi" optreden (het Priesterschap). Ook in andere Sacramenten zullen zij, in opdracht van de Heer Jezus, door God geliefde bedienaren en toezieners zijn. 
Zo ten 2de, door in het moreel leven te kiezen voor "Jezus' Koninklijke Heerschappij en zijn Gerechtigheid", tegen alle duistere machten in; en wel door alle ergerlijke oude gebruiken of gewoonten af te wijzen, en zich "met Christus" te bekleden (het Doopsel).
Ten 3de, door in het Sacrament van de Zondevergeving, in Jezus' Naam, alle intellectuele tekorten, persoonlijke en collectieve vergissingen, alle inbreuken en ingaan tegen de Heilige Wil van de Vader na een eerlijke belijdenis - in Schoonheid en Waarheid! - volkomen te laten goed maken (de Biecht).
Ten 4de, door in het economisch leven de eerlijke verdeling van brood (en van al het overige dat levensnoodzakelijk is!) onder alle mensen te bevorderen: en vooral ook door het dankbaar gebruik van hetEucharistisch Brood des Levens, Jezus, bij de gelovigen aan te bevelen. 
En ten 5de, door in het sociaal of maatschappelijk leven - net zoals het ook hoort in het Sacrament van het Huwelijk - overal onbeperkt de goddelijke Liefde en Vergeving steeds voorop te stellen. (Hier zijn de bedienaren de partners zelf, onder het toezicht van de priester.) 
Ten 6de, door in het uur van de steeds wederkerende verleidingen of bekoringen door Gods aartsvijand, eens en voorgoed de geestelijke Weerbaarheid ertegen te verzekeren; en de gelovigen - in de kracht van Gods Heilige Geest - de krachtige en duurzame aanwezigheid van het Sacrament van het Heilig Vormsel (of de Confirmatie) aan te reiken! 
Ten 7de en ten laatste, door in het ingewikkelde en vaak chaotisch openbaar politiek leven de goddelijke Orde en Harmonie steeds, als na te streven ideaal, voor ogen te stellen en zelf ook te beleven en voor te leven. En wel zo, dat iedere gelovige door de Zalving ("van de Zieken") zou mogen verlost worden van de boze, en van de sluw en planmatig voorbereide aanslagen van de Antichrist. Dit wil zeggen: verlost van allerlei kwalen, ziekten en geestelijke lauwheid of geestelijke dood, soms zelfs van een dreigende lichamelijke dood. 
 
Moet daarvoor dan nog gebeden worden? 
Wie deze zeven doelstellingen van de Sacramenten goed overweegt, zal daarin inderdaad de zeven aansporingen en smeekbeden van het Gebed des Heren, het Onzevader, herkennen. En daarbij wellicht ook zijn eigen verantwoordelijkheid erkennen, naast die van héél Jezus' Heilige Kerk. Welbepaald in de totaliteit der zeven domeinen van het leven, en vooral dan in het christelijk leven. Meteen zal men kunnen vaststellen dat - dankzij de beleving van Jezus' Zeven Sacramenten en het daarbij bewust bidden van het Gebed des Heren - overal de Christelijke Cultuur verder kan uitgebouwd en versterkt worden. (Mt.6,9-13) Die manier van leven zal immers, overal en over heel de lijn, alle gevaarlijke menselijke dwaalwegen, allerlei geheime of openbare leugens en de steeds weer dreigende doodscultuur, met goed gevolg de pas afsnijden. Alles in gehoorzame navolging van de Heer Jezus, die immers de enige Weg, de totale Waarheid en het Volle Leven is! 
 
Kunnen of mogen katholieke Christenen dan nog ooit het volgende vergeten ... 
 
... dat ze voor eeuwig gedoopten zijn, in de Naam van Vader, Zoon en Heilige Geest? 
... dat zij voor eeuwig gevormden zijn door de kracht die uitgaat van Jezus' Heilige Geest! 
... dat ze "wedergeborenen" zijn, en voortaan met Christus en Zijn Gerechtigheid bekleed;. 
... dat ze, als partners, levenslang "gehuwden" zijn, en "Bruid" van hun hemelse Bruidegom. 
... dat ze, met de priester, offeraars zijn van Jezus' verzoenend Kruis Offer aan de Vader! 
... dat ze moedige getuigen zijn om Gods Heerlijkheid, altijd en overal kenbaar te maken, en 
... dat zij, door de Heer Jezus, verlosten zijn uit alles wat Gods Orde en Harmonie verstoort? 
 
Besluit 
 
Is het niet verbazend wat de apostel Paulus daar in de gevangenis te Rome schreef, in dezelfde "Brief aan de Filippenzen"? (4,8-9) En wel in de lente van het jaar 67, een paar maanden voor zijn onthoofding te Rome. In deze vurige "Ode aan de Vreugde", deelt hij nog met een zevental eenvoudige woorden mee, aan zijn goede vrienden te Filippi datgene waartoe hij hen en alle gelovigen uitnodigt! Zeven uitnodigingen waar ze in de kracht van Jezus' Geest naar streven kunnen, ja mogen en zelfs moèten: 
 
“Tenslotte, broeders en zusters, houdt jullie aandacht gevestigd op datgene wat alle eerbiedwaardig is; op alles wat rechtvaardig en waar is; op alles wat rein, liefdevol en bescheiden is; op al wat dapperheid heet en lof verdient! En brengt in praktijk wat jullie geleerd en overgeleverd is; wat jullie van mij gehoord en gezien hebben. Dan zal de God van Vrede mèt jullie zijn." 
 
Verwijst de door de Heilige Geest geïnspireerde apostel hiermee niet overduidelijk naar een volwaardig - persoonlijk en gezamenlijk! – zevenvoudig heilig sacramenteel leven! En dàt als een hoognodig, daadwerkelijk getuigenis, te midden van een ongelovig, heidens en van hun liefdevolle hemelse Vader afgedwaald geslacht... 
 
Oktaaf Boie, 
Lic. Germ. Filologie, Lic. Oosteuropese Taalkunde & Geschiedenis 
Noorweegse Kaai 41, 8000 Brugge.