Enkele beschouwingen i.v.m. het concept Drie-Eenheid, onze Liefde-relatie met God en met de medemens, en het voortbestaan van onze Westerse Cultuur

Verschenen in POSITIEF nr. 402 – MEI 2010

​1. Kan drie ook een zijn? 
 
Het spreekwoord zegt: alle goede dingen bestaan uit drie! Ergens heeft de mens ervaren dat het begrip "drie-tal" een speciale waarde heeft in het dagelijks leven. We denken bijvoorbeeld aan drie begrippen als "jeugd, middelbare leeftijd en ouderdom"; aan de drie-eenheid van het ene gezin: "man, vrouw en kinderen"; aan "verleden, heden en toekomst"; aan "het leven, sterven en verrijzen" van de Heer Jezus als Zoen-Offer voor onze zonden, en aan "geloof, hoop en liefde" als ons antwoord daarop. De Bijbel zegt bijv. ook dat elke menselijke persoon hoort te leven op drie niveaus, die noodzakelijk samengaan, maar toch hun eigen functies hebben: "lichaam, psyche en geest". 
 
Zelfs op materieel vlak zien we dat er tal van drie-eenheden bestaan: een driehoek bestaat uit drie zijden en omvat drie hoeken; sommige insecten vertonen achtereenvolgens drie bestaansvormen: "rups, pop, vlinder"; het ene wiskundige cijfer 3 bestaat eigenlijk uit 1 + 1 + 1; de Hebreeuwse medeklinker sj wordt weergegeven met een letter, gelijkend op onze "w", die echter bestaat uit drie pennentrekjes; sommige scheikundige formules wijzen op het samengaan van drie verschillende elementen die een stof uitmaken; en onze zon is voor de mens aanwezig 1 ° als hemellichaam, 2° als stralenbundels die warmte en licht geven, en 3° als verlichte en verwarmde plek buiten de schaduw of de duisternis. Etc. etc. Als men reeds, zowel op psychischals op materieel vlak, mag spreken van eenheden die uit drie elementen bestaan, hoeveel te meer zal dat mogelijk zijn op geestelijk vlak. En wat dan te denken van de door de Bijbel geopenbaarde dingen op goddelijkvlak; welbepaald van ... de goddelijke Drie-Eenheid! Is het niet een pertinent gebrek aan logisch denken als iemand gaat beweren dat God, die de Schepper is van de mens - en daarrnee natuurlijk eveneens de Schepper van al de wetten van de Rede of het normale menselijk denken! - hiervan Zelf absoluut afhankelijkzou zijn? Wij, mensen, kunnen het ons natuurlijk niet voorstellen, maar de Schepper is niet eens gebonden aan de voor de mens totaal onmisbare begrippen van Tijd & Ruimte. Zegt de Tweede Petrusbrief (3,8) ons dat niet duidelijk genoeg: "Bij de Heer is het zo dat 1000 jaar is als een Jaar, en een Jaar a/s 1000 Jaar"? 
 
En dan, bestaat God echt? Alles wat bestaat, is toch vergankelijk; geschapen voor een zekere tijd, voor langere of kortere tijd. Met onze geschapen menselijke hersenen kunnen we "nadenken" over wat geschapen is. Zoals Descartes zei: "Je pense, donc je suis!" d.i. "lk denk, dus ik besta!" Nu willen echter de meeste ongelovige mensen ook over de niet-geschapen, over de goddelijke dingen meepraten ... Ze zeggen: 
 
"God bestaat niet!" Het is duidelijk dat Hij, als Schepper, inderdaad niet "bestaat" zoals de geschapen en vergankelijke dingen bestaan! 
 
Men moet bijgevolg ook niet proberen proefondervindelijk te bewijzen dat God niet "bestaat". Dit zou immers in feite hierop neerkomen: "De Wetenschap kan niet bewijzen dat de Schepper een ... geschapen wezen is." Bij God geldt een totaal andere, een Bijbelse logica! De Bijbel noemt God JaHWeH; dat is Hebreeuws en het betekent: "HIJ DIE WAARLIJK IS, DIE WAS & DIE ZAL ZIJN". Als Schepper is Hij oneindig ver verheven boven Tijd & Ruimte en boven al het andere wat geschapen en dus vergankelijk is. Het getuigt toch wel van een erg irrationeel denken te beweren dat de Schepper tot zijn eigen schepping zou moeten gerekend worden? Rationeel den ken betekent echter wel: dat iedere oorzaak ook gevolgen heeft, en dat gevolgen een ... oorzaak moeten hebben. Zo kon ook de apostel zeggen: "Van de schepping der wereld af, wordt Gods onzichtbaar wezen door de Rede in Zijn werken aanschouwd. Daarom zijn zij (die het eeuwig aanwezig zijnvan God loochenen!) niet te verontschuldigen ... " (Rom.1,20) En de Heer Jezus zelf zei: "Neem de proef: probeer te leven volgens Mijn leer en je zult ondervinden dat Mijn leer niet van een mens, maar van God komt; van Hem die Mij gezonden heeft!" (Joh.7,17) 
 
2. Het voortbestaan van onze Westerse Christelijke Cultuur. 
 
Elke leerling van het Middelbaar Onderwijs weet normaal dat onze typisch-westerse cultuurhistorisch ontstaan is door de versmelting van drie elementen: 1 ° van de Grieks-Romeinse erfenis, in denken en handelen, 2° met onze oud-Germaanse zeden en gebruiken, en 3° met de door Benedictijnen, Dominicanen en Franciscanen en anderen hier in het Westen ingeplante Christelijke Leer en tradities. Vandaar: één culturele drie-eenheid.
 
Een ongelovige vorm van Humanisme - de ketterij van "het Neo-humanisme" dat sinds de Franse Revolutie overal in Europa brutaal baan brak ... - verklaart dat God en heel het Christelijk Geloof uit onze cultuur moeten weggecijferd warden. Maar ... zoals een kruk alleen nog staande kan blijven op tenminste drie poten, zo is ook onze bijna tweeduizend jaar oude westerse cultuur tot in elkaar storten en tot verdwijnen gedoemd als een van deze drie essentiële constituerende bestanddelen verwaarloosd of eruit wordt verwijderd. 
 
Let wel: de algemeen-menselijke Moraal (of noem het "de Ethiek") is noodzakelijk gekoppeld aan morele wetten die afkomstig zijn van een Wezen dat oneindig hoger staat dan de wil van de mens: hetzij die van een enkeling, hetzij die van een democratische meerderheid van mensen. Maakt men de Moraal los van God, dan ontbreekt weldra het GEWETEN (Fr. "CON-SCIENCE"), dit is: het "Moreel Weten" samen met de God van de Bijbel. We zien nu, sinds enkele tientallen jaren, hoe rondom ons, van langsom meer, de funeste gevolgen optreden van het feit dat de modernistische doodscultuur in Europa moedwillig aanstuurt op de snelle afbraak, zelfs van de levensnoodzakelijke Ethische Natuurwetten of Bijbelse Tien Geboden: 
 
Geen eerbied voor gezag dat van boven komt; laat staan dankbaarheid voor de zegeningen die van God komen; geen afkeer meer van alles wat het Geloof in God lastert, ondermijnt; ontaarde moraliteit: geen eerbied voor andermans bezit, overvolle gevangenissen, terreur, haat, aanslagen, moord en massamoord, oorlogen, genocides; denk aan het lot van Joden in Duitsland en van Armeniërs in Turkije; denk aan de huidige jonge moordenaars ... leugen, bedrog en gemeen geroddel in de media, soms zelfs vanwege zogenaamde leiders van het volk; misbruik van wat men noemt "de vrije meningsuiting"; ontaarde kunst en wetenschappen die liefst het gruwelijk immoreel principe "Wat kan, mag .. .'' opvolgen; slechte verdeling van aardse goederen en grondstoffen, gebrek aan zuiver water, schrijnende armoede, honger, massale kindersterfte, voedselverspilling, voedselvergiftiging etc. etc.; ondermijning van het gezinsleven via alle communicatiemedia, vrije seks voor jongeren, verkrachting zelfs van het edele begrip "liefde"; het verdwijnen van eerbied voor de ouders en alarmerende toename van echtscheidingen, het welig opschieten van allerlei ongezonde "alternatieve" gemeenschapsvormen, publiek overspel, relatiebreuken en verregaande verwaarlozing van kinderen; zelfdoding, anticonceptie met hormonen & a., abortus op grote schaal; het publiek uitstallen van porno en van andere wansmakelijke of zelfs ergernis gevende seksuele praktijken; drugs, aids etc. etc.; het langzaam verdwijnen van schuldbesef, van alle verantwoordelijkheidsgevoel, en tenslotte zelfs van enig zondebesef, in verband met zichzelf of met de medemens, hoeveel te meer dan tegenover God! En elke zonde is toch tegelijkertijd een vergrijp tegen God? de groeiende chaos op politiek gebied; het aantasten van de levensvoorwaarden van ons persoonlijk en sociaal leefmilieu; in toenemende mate de roekeloze medewerking aan de wereldwijde afbraak van de leefbaarheid van onze reeds erg bedreigde planeet Aarde. 
 
Geschiedeniswetenschappen leren ons dat een Cultuur waarin dit allemaal ongestoord voortwoekeren kan en mag, tenslotte vervangen wordt door een ... andere. 
 
3. De goddelijke Drie-Eenheid 
 
In de wereld random ons, in Gods schepping, verwijst alles op een of andere manier naar de Schepper. Zo zien we dat - naar onze menselijke begrippen althans - de ene ware God Zichzelf aan de mens wil openbaren als drie te onderscheiden, maar onafscheidelijke Personen: Vader, Zoon en Heilige Geest. Ook hier kan geen enkele van deze drie Personen verwaarloosd of weggecijferd worden, zonder dat ons voorvaderlijk Geloof in zijn diepste wezen wordt aangetast. De Jonge Kerk is immers al heel vroeg tot een steeds duidelijker inzicht in het een-zijn van deze drie goddelijke Personen gekomen. Dit gebeurde dankzij een aandachtig lezen en overwegen van de door de Heilige Geest aan ons geschonken Bijbelteksten: het Oude zowel als het Nieuwe Testament. Wie echter meent "een ander evangelie" te moeten brengen, op grond dan van "een andere openbaring", sluit zichzelf buiten de Kerkgemeenschap van Christus. Dat zegt de apostel Paulus duidelijk genoeg in zijn Brief aan de Galaten (1,6- 9): "anathema estô !" (hij zij vervloekt). 
 
Het is evident dat alléén de God van de aartsvaders, Abraham, Isaak en Jakob, dezelfde ene God is als die van het Evangelie. Aan deze stand van zaken kan geen mens, geen geleerde theoloog, geen profeet, geen engel "uit de hemel", geen geest of demon iets veranderen ... Wie God de Vader nu voor ons en voor heel de Kerk werkelijk is, kunnen wij alleen weten door het Woord Gods, d.i. door Jezus Christus en door de Heilige Geest, in Wie de Heer Jezus nog steeds tot zijn trouwe volgelingen spreekt. Bij het bidden richten christenen zich tot hun hemelse Vader in de naam van de Zoon en door de Heilige Geest. Want de Heilige Geest is het die onze, tot nieuw geestelijk leven opgewekte geest tot bidden aanzet, en die ons ook zegt hoe we bidden moeten. (Rom.8,16 & 26) Een mens met een "doodgebleven geest" kan uiteraard niet geloven in de Heilige Geest. 
 
4. Het deelhebben aan de goddelijke Liefde-relatie 
 
De relatie van de gelovige tot de goddelijke Drie-Eenheid is in de eerste plaats een liefde-relatie, omdat er binnen die goddelijke Drie-Eenheid Zelf een absolute Liefde-relatie heerst. En - God zij ervoor gedankt! - gedoopten mogen, door hun band met Jezus Christus, in die Liefde-relatie binnentreden. De Zoon is immers één in wezen met de Vader en met de Heilige Geest (Lat. consubstantialis). Dit wordt in de Bijbel uitgedrukt door de bevestiging dat de Heer Jezus, als goddelijke Zoon, voortvloeit - of "geboren wordt" - uit Zijn goddelijke Vader. Een belachelijke, al te primitieve manier van redeneren is het, dit "geboren worden uit de Vader" voor te stellen als het gevolg van een soort seksuele relatie ... Een rationalistisch denkende ongelovige - iemand die dus alleen steunt op de godin Rede! - zal van die goddelijke Liefde-relatie in zijn leven nooit iets merken. Als hij een eerlijk mens is, noemt zo iemand zichzelf "agnost". Dit wil in feite zeggen: "lk kan met mijn menselijk verstand het bestaan van God niet bewijzen; maar ... ik kan het ook niet loochenen!" Een mens die daarentegen durft beweren dat hij - op grond van de macht van de godin Rede - Gods Liefde of zelfs het bestaan van de Drie-ene God kan en moet loochenen, bewijst daardoor dat ook hij of zij een echt "geloof" belijdt, maar dan wel "het geloof in het. .. Atheïsme en in de Antichrist". Wie dergelijk rationalistisch geloof bij naïeve of minder kritische mensen voor "hoge wetenschappelijke waarheid" laat doorgaan, of zelfs propageert, kiest - bewust of onbewust - niet voor Jezus Christus, de Vorst van de vrede, maar integendeel voor Gods vijand, de wetteloze Antichrist, de moordenaar van in het begin. Er is helaas geen ander alternatief... (Vgl. Hebr.6,4-6) 
 
De Bijbel zegt wel: "Het Geloof is een Gave Gods". (Efes.2,8) Dat wordt dan door slimme mensen soms gebruikt als een uitvlucht om niet hoeven te geloven. "Wat wil je; ik heb die gave blijkbaar niet ontvangen ... " Ze vergeten echter dat onze liefdevolle God die kostbare Gave van het Geloof gratis aan elke mens aanbiedt. Het komt er alleen maar op aan zich persoonlijk, of als gemeenschap, naar die kostbare Gave biddend uit te strekken! 
 
Maar het groot probleem voor de moderne mens in geloofszaken is feitelijk dat een echt Christelijk Geloof de mens uitdaagt tot trouw engagement, tot blijvende concrete inzet voor de Zaak van Jezus Christus. En dààrmee tot inzet voor jezelf en tevens voor de andere volgelingen van de Heer Jezus. Meer nog: tot inzetvoor al degenen die onze Redder, Jezus van Nazareth, nog te weinig - of nog niet! - kennen en Hem dus ook niet kunnen of.  .. niet willen volgen. Christelijk Geloof beperkt zich overigens niet tot het terrein van het religieuze ... Het omvat tevens: 
 
1° leven volgens de voorschriften van de levensbelangrijke Tien Geboden, en 
2° het nederig ingaan op de moreel hoogstaande Uitnodigingen van Jezus' Bergrede; 
3° het drukt zijn stempel op Kunst en Wetenschappen (raadpleeg om het even welke encyclopedie); 
4° het bepaalt ons individueel en gemeenschappelijk economisch denken en 
5° ons persoonlijk en sociaal leven binnen de omringende sociale gemeenschappen; 
6° het vereist van ons, als oprechte gelovigen, voortdurende weerbaarheid tegen zondige aandriften in onszelf, en tegen allerlei valse boodschappen vanuit de ongelovige wereld die ons omringt. En het wordt 
7° gekenmerkt door een intens verlangen naar orde en harmonie in en rondom ons; d.i. in laatste instantie: een hunkeren naar God!
 De Bijbel noemt die zevenvoudige levenshouding met een woord: Gerechtigheid! "Streef naar de Koninklijke Heerschappij van God en Zijn Gerechtigheid." Bid dus "het Gebed des Heren", het Onze Vader; maar probeer vooral elke dag iets daarvan waar te maken in je eigen leven en in het leven van de maatschappij waartoe je behoort! 
 
Voor de moderne Europese mens, levend in een reeds erg ontkerstende maatschappij, die steeds meer tot de ketterij van het rationalistisch individualisme aanzet, is het "metterdaad tot een levend Geloof komen" een enorme opgave. Niet te verwonderen dat de meerderheid van onze moderne jonge mensen de uitdaging van dit soort Geloof liefst zo ver mogelijk uit de weg gaat. .. Maar vaak kan God de mensen, door ze te wijzen op de trieste gevolgen van dat tegennatuurlijk individualisme, weer even tot. .. de orde roepen! En eens dat ze - als normale reactie dààrop - tot inkeer en bekering zijn gekomen, kan de Heilige Geest zijn levensvernieuwend werk in hen beginnen: hun sluimerende geest weer uit zijn dodenslaap opwekken, en hun de nodige kracht geven om op de weg naar Volheid te volharden. Maar ook dàt is alleen mogelijk als de mens bereid is om zich, op de drie niveaus van zijn unieke persoonlijkheid, helemaal aan onze liefdevolle Heer Jezus toe te vertrouwen: op lichamelijk vlak, op psychisch vlak en op het terrein van de geest. 
 
Oktaaf Boie, 
Lic. Germ. Filologie, Lic. Oosteuropese Taalkunde & Geschiedenis 
Noorweegse Kaai 41, 8000 Brugge