Notitie met pastorale aanwijzingen voor het Jaar van het geloof (Deel II)

Verschenen in POSITIEF nr. 429 – FEBRUARI 2013 

​Na het eerste deel dat wij vorige maand hebben aangeboden volgt hier het tweede deel. 
 
1. Op het niveau van de universele Kerk 
 
1. De voornaamste kerkelijke gebeurtenis aan het begin van het Jaar van het geloof zal de 13e algemene vergadering van de bisschoppensynode zijn, bijeengeroepen door Paus Benedictus XVI in de maand oktober 2012 en gewijd aan De nieuwe evangelisatie voor het doorgeven van het christelijk geloof. Tijdens deze synode zal op 11 oktober 2012 een plechtige viering van de opening van het Jaar van het geloof plaatsvinden, ter herinnering aan de vijftigste verjaardag van de opening van het Tweede Vaticaans Concilie. 
 
2. In het Jaar van het geloof dient men het pelgrimeren van de gelovigen naar de Stoel van Petrus aan te moedigen om er het geloof in God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest te belijden, door zich te verenigen met hem die vandaag geroepen is zijn broeders in het geloof te versterken. (vgl. Luc. 22,32) Het zal belangrijk zijn ook het pelgrimeren naar het Heilig Land te bevorderen, de plaats die het eerst de tegenwoordigheid heeft gezien van Jezus, de Heiland, en zijn moeder Maria. 
 
3. In de loop van dit Jaar zal het nuttig zijn de gelovigen uit te nodigen om zich met een bijzondere devotie tot Maria te richten, het beeld van de Kerk, die "in zich de hoogste geloofsgeheimen verenigt en weerspiegelt." (19) Men dient ieder initiatief aan te moedigen dat de gelovigen helpt de bijzondere rol van Maria in het heilsmysterie te erkennen, haar met kinderlijke liefde te beminnen en haar geloof en deugd na te volgen. Met het oog daarop zal het uitermate gepast zijn pelgrimstochten naar en vieringen en ontmoetingen in de belangrijkste heiligdommen te doen plaatsvinden. 
 
4. De komende Wereldjongerendag in Rio de Janeiro in juli 2013 zal de jongeren een bijzondere gelegenheid bieden om de vreugde te ondervinden die voortkomt uit het geloof in de Heer en uit de gemeenschap met de Heilige Vader, in de grote familie van de Kerk. 
 
5. Men hoopt op symposia, congressen en bijeenkomsten met een grote draagwijdte, ook op internationaal niveau, die de ontmoetingen met authentieke geloofsgetuigenissen en de kennis van de inhoud van het katholiek geloof bevorderen. Om te laten zien hoe ook vandaag het Woord van God blijft groeien en zich blijft verspreiden zal het belangrijk zijn getuigenis af te leggen dat in Jezus Christus "al het zwoegen en al het verlangen van het menselijk hart zijn vervulling vindt" (20), en dat het geloof "een nieuw criterium wordt voor het denken en het handelen dat heel het leven van de mens verandert" (21). Enkele congressen zullen in het bijzonder gewijd moeten zijn aan de herontdekking van het onderricht van het Tweede Vaticaans Concilie.
 
6. Voor alle gelovigen zal het Jaar van het geloof een gunstige gelegenheid bieden om de kennis van de belangrijkste documenten van het Tweede Vaticaans Concilie en de studie van de Catechismus van de Katholieke Kerk te verdiepen. Dit geldt in het bijzonder voor de kandidaten voor het priesterschap, vooral gedurende het propedeutisch jaar of in de eerste jaren van de studie theologie, voor de mannelijke en vrouwelijke novicen van de instituten van gewijd leven en de gemeenschappen van apostolisch leven, evenals voor hen die een proeftijd doormaken om zich aan te sluiten bij een gemeenschap of kerkelijke beweging. 
 
7. Genoemd Jaar zal ook een gunstige gelegenheid zijn de homilieën, de catechese, de toespraken en andere bijdragen van de Heilige Vader met nog grotere aandacht in zich op te nemen. Herders, gewijde personen en gelovigen zullen worden uitgenodigd tot een hernieuwde inzet voor een daadwerkelijk en hartelijk aansluiten bij het onderricht van de opvolger van Petrus. 
 
8. Men hoopt dat er tijdens het Jaar van het geloof in samenwerking met de Pauselijke Raad voor de Bevordering van de Eenheid van de Christenen verschillende oecumenische initiatieven worden ontplooid die erop zijn gericht "het herstel van de eenheid onder alle christenen", dat een van de belangrijkste doelstellingen van het Tweede Vaticaans Oecumenisch Concilie" (22) is, af te smeken en te bevorderen. In het bijzonder zal er een plechtige oecumenische viering plaatsvinden om het geloof in Christus door alle gedoopten opnieuw te bevestigen. 
 
9. Bij de Pauselijke Raad voor de Bevordering van de Nieuwe Evangelisatie zal een daarvoor bestemd secretariaat worden ingericht om de verschillende initiatieven te coördineren betreffende het Jaar van het geloof, die door de verschillende decasteries van de Heilige Stoel worden gepropageerd of hoe dan ook van belang zijn voor de universele Kerk. Men dient genoemd secretariaat op tijd te informeren omtrent de belangrijkste evenementen die worden georganiseerd; ook dit secretariaat zai geëigende initiatieven in dezen kunnen suggereren. Het secretariaat zal een desbetreffende website openen om iedere nuttige informatie te bieden voor een efficiënte beleving van het Jaar van het geloof. 
 
10. Ter afsluiting van dit Jaar, op het hoogfeest van Onze Heer Jezus Christus, Koning van het heelal, zal er een Eucharistieviering door de Heilige Vader plaatsvinden waarin plechtig de geloofsbelijdenis zal worden hernieuwd. 
 
ll. Op het niveau van de bisschoppenconferenties (23) 
 
1. De bisschoppenconferenties zullen een studiedag kunnen wijden aan het thema van het geloof, het persoonlijk getuigenis en het doorgeven ervan aan de nieuwe generaties, zich bewust van de bijzondere zending van de bisschoppen als leermeesters en "herauten van het geloof." (24) 
 
2. Het zal nuttig zijn een nieuwe publicatie te bevorderen van de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie, van de Catechismus van de Katholieke Kerk en het Compendium hiervan, ook in pocketuitgaven en goedkope edities, en een grotere verspreiding hiervan met behulp van elektronische middelen en de moderne technologieën. 
 
3. Wenselijk is een hernieuwde inspanning om de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie en de Catechismus van de Katholieke Kerk te vertalen in de talen waarin een vertaling nog niet bestaat. Men moedigt initiatieven aan voor een caritatieve ondersteuning van deze vertalingen in de locale talen van de missielanden waar de particuliere Kerken de kosten ervan niet kunnen dragen. Dit dient onder leiding van de Congregatie voor de Evangelisatie van de Volken te gebeuren. 
 
4. De herders zullen met gebruikmaking van de nieuwe communicatiemiddelen zich ervoor in dienen te zetten televisie- en radio-uitzendingen, films en publicaties, ook op populair niveau en toegankelijk voor een breed publiek, te bevorderen over het thema van het geloof, de principes en de inhoud ervan, evenals over de betekenis voor de Kerk van het Tweede Vaticaans Concilie. 
 
5. De heiligen en zaligen zijn de authentieke getuigen van het geloof. (25) Het zal daarom gepast zijn dat de bisschoppenconferenties zich ervoor inzetten de kennis over de heiligen van het eigen gebied te verspreiden, daarbij ook gebruik makend van de moderne communicatiemiddelen. 
 
6. De hedendaagse wereld is gevoelig voor de relatie tussen geloof en kunst. In die zin wordt de bisschoppenconferenties aanbevolen met het oog op de catechese en eventueel in oecumenische samenwerking het erfgoed van de kunstwerken die in de aan hun pastorale zorg toevertrouwde gebieden zijn te vinden, adequaat op hun waarde te schatten. 
 
7. De docenten in de centra voor theologische studie, in de seminaries en aan de katholieke universiteiten worden uitgenodigd het belang in hun onderwijs van de inhoud van de Catechismus van de Katholieke Kerk en de implicaties die daaruit voortvloeien voor de respectievelijke vakgebieden, te toetsen. 
 
8. Het zal nuttig zijn met behulp van theologen en gekwalificeerde auteurs populair wetenschappelijke hulpmiddelen met een apologetisch karakter voor te bereiden. (vgl. 1 Petr. 3, 15) Iedere gelovige zal zo beter kunnen antwoorden op de vragen die in de verschillende culturele kringen worden gesteld nu eens met betrekking tot de uitdagingen van de sekten, dan weer met betrekking tot de problemen in verband met het secularisme en het relativisme, dan weer met betrekking tot "vragen die voortkomen uit een veranderde mentaliteit, die in het bijzonder vandaag het terrein van de nationale zekerheid reduceert tot dat van de wetenschappelijke en technologische verworvenheden" (26), evenals met betrekking tot andere specifieke moeilijkheden. 
 
9. Wenselijk is een toetsing van de lokale catechismussen en de verschillende catechetische hulpmiddelen die in gebruik zijn bij de particuliere Kerken om er zeker van te zijn dat zij volledig overeenkomen met de Catechismus van de Katholieke Kerk. (27) In het geval waarin enkel catechismussen of hulpmiddelen van de catechese niet volledig in overeenstemming zijn met de Catechismus van de Katholieke Kerk of lacunes laten zien, zal men kunnen beginnen met het ontwikkelen van nieuwe, eventueel naar het voorbeeld en met de hulp van de andere bisschoppenconferenties die al ervoor hebben gezorgd deze samen te stellen. 
 
10. Er zal in samenwerking met de hiertoe bevoegde Congregatie voor de Katholieke Opvoeding een toetsing dienen plaats te vinden van de aanwezigheid van de inhoud van de Catechismus van de Katholieke Kerk in de Ratio van de vorming van de toekomstige priesters en in het curriculum van hun theologische studie. 
 
III. Op diocesaan niveau 
 
1. Gewenst is een viering ter gelegenheid van de opening van het Jaar van het geloof en een plechtige afsluiting ervan op het niveau van elke particuliere Kerk, waarbij "wij de gelegenheid zullen hebben het geloof in de verrezen Heer te belijden in onze kathedralen en in de kerken van heel de wereld." (28) 
 
2. In ieder bisdom van de wereld zal men een dag dienen te organiseren over de Catechismus van de Katholieke Kerk, waarbij in het bijzonder de priesters, de gewijde personen en de catechisten worden uitgenodigd. Bij deze gelegenheid zullen bijvoorbeeld de oosterse katholieke eparchieën een ontmoeting kunnen hebben met de priesters om te getuigen van de eigen, specifieke liturgische gevoelswereld en traditie binnen het enig geloof in Christus; zo zullen de jonge particuliere Kerken in de missiegebieden kunnen worden uitgenodigd om een hernieuwd getuigenis te geven van die vreugde van het geloof die hen zo kenmerkt. 
 
3. Iedere bisschop zal een pastorale brief aan het thema van het geloof kunnen wijden en daarbij het belang van het Tweede Vaticaans Concilie en de Catechismus van de Katholieke Kerk in herinnering roepen en rekening houden met de specifieke pastorale omstandigheden van het deel van de gelovigen dat hem is toevertrouwd.
 
4. Het is wenselijk dat in ieder bisdom onder de verantwoordelijkheid van de bisschop ogenblikken van catechese worden georganiseerd die bestemd zijn voor jongeren en hen die op zoek zijn naar de zin van het leven, en ten doel hebben de schoonheid van het geloof van de Kerk te ontdekken, alsook dat ontmoetingen met belangrijke getuigen worden bevorderd. 
 
5. Men zal de receptie dienen te toetsen van het Tweede Vaticaans Concilie en de Catechismus van de Katholieke Kerk in het leven en de zending van iedere individuele particuliere Kerk, vooral op het terrein van de catechese. in die zin is er een hernieuwde inzet gewenst van de kant van de catechetische diensten van het bisdom, die - ondersteund door de commissies voor de catechese van de bisschoppenconferenties - de plicht hebben om te zorgen voor de vorming van de catechisten op het vlak van de inhoud van het geloof. 
 
6. De permanente vorming van de geestelijkheid zal, vooral in dit Jaar van het geloof, zich kunnen concentreren op de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie en de Catechismus van de Katholieke Kerk door bijvoorbeeld thema's te behandelen als "de verkondiging van de verrezen Christus", "de Kerk als sacrament van het heil", "de zending om te evangeliseren in de wereld van vandaag", "geloof en ongeloof", "geloof, oecumene en interreligieuze dialoog", "geloof en eeuwig leven", "de hermeneutiek van de hervorming in continuïteit", "de Catechismus in de gewone pastorale zorg". 
 
7. De bisschoppen worden uitgenodigd vooral in de Veertigdagentijd boetevieringen te organiseren waarin God om vergeving wordt gevraagd, ook en in het bijzonder voor de zonden tegen het geloof. Dit Jaar zal eveneens een tijd zijn die gunstig is om met groter geloof en veelvuldiger te naderen tot het boetesacrament. 
 
8. Het is wenselijk om de academische en culturele wereld te betrekken bij een vernieuwde gelegenheid voor een creatieve dialoog tussen geloof en rede door middel van symposia, congressen en studiedagen, vooral op de katholieke universiteiten, waarbij men laat zien "hoe er tussen geloof en authentieke wetenschap geen conflict mag zijn, omdat beide, ook al is dat langs andere wegen, streven naar de waarheid." (29) 
 
9. Het zal belangrijk zijn ontmoetingen te bevorderen met mensen die, "ook al herkennen zij niet in zich de gave van het geloof, toch oprecht op zoek zijn naar de uiteindelijke zin van en de definitieve waarheid over hun bestaan en de wereld" (30) en zich daarbij ook te laten inspireren door de dialogen in de "voorhof der heidenen", op gang gebracht onder leiding van de Pauselijke Raad voor de Cultuur. 
 
10. Het Jaar van het geloof zal een gelegenheid kunnen zijn om meer aandacht te besteden aan de katholieke scholen, de geschikte plaats om de leerlingen een levend getuigenis te bieden van de Heer en om hun geloof te ontwikkelen met een gepaste verwijzing naar het gebruik van goede catechetische middelen, zoals het Compendium van de Catechismus van de Katholieke Kerk of Youcat. 
 
Wordt vervolgd. 
 
Congregatie voor de Geloofsleer. 
 
Noten: 
 
(19) Tweede Vat. Oecum Conc., dogm. const. Lumen gentium, nr. 65.
(20) Benedictus XVI, apost. brief Porta fidei, nr. 13.
(21) Ibid., nr. 6
(22) Tweede Vat. Oecum. Conc., deer. Unitatis redintegratio, 1. 
(23) De aanwijzingen die de bisschoppenconferenties worden aangeboden, gelden op analoge wijze ook voor de bisschoppensynodes van de patriarchale en aartsbischoppelijke hoofdkerken en voor de vergaderingen van de hiërarchen van Kerken sui iuris. 
(24) Tweede Vat. Oecum. Conc., dogm. const. Lumen gentium, nr. 25.
(25) Vgl. Benedictus XVI, apost. brief Porta fidei, nr. 13. 
(26) Ibid., nr. 12. 
(27) Vgl. Johannes Paulus Il, apost. const. Fidei depositum, nr. 4
(28) Benedictus XVI, apost. brief Porta fidei, nr. 8. 
(29) Ibid., nr. 12.
(30) Ibid., nr. 10.