Door Maria tot Jezus

Verschenen in POSITIEF nr. 432 – MEI 2013

​De Mariadevotie is stevig verankerd in het volksgeloof; naast de diverse bedevaartplaatsen worden ook de talloze kapellen in het Brabantse land druk bezocht door mensen die er een kaarsje opsteken, al dan niet vergezeld van een kort gebed. Toch is het goed om te bedenken dat wij vooral tot Maria bidden omdat we op haar vertrouwen als voorspreekster bij haar Zoon. Ook de feesten en hoogfeesten van Maria die wij vieren in de loop van het liturgisch jaar verwijzen - net als de geheimen die we overwegen bij het bidden van de rozenkrans - altijd naar Christus en zijn heilswerk. 
 
Hoewel de Mariafeesten later zijn ontstaan dan de feesten van de martelaren en de apostelen, geven ze door hun aantal en gewicht duidelijk aan dat Maria - die immers "vol van genade" is - een unieke plaats bekleedt in het heilsbestel. In de hoogfeesten die aan Maria gewijd zijn, worden de diverse aspecten van haar heiligheid belicht. De verering van Maria als Moeder van God is vastgelegd in het Concilie van Efese, met als primair doel de goddelijke natuur van Jezus veilig te stellen. Reeds Elizabet noemt Maria, nog vóór Jezus' geboorte, "de moeder van mijn Heer". (Lc. 1, 43) Na de liturgiehervorming is op 1 januari, de oktaafdag van Kerstmis, het hoogfeest geplaatst dat tot uitdrukking brengt dat Maria moeder is geworden van Gods eniggeboren Zoon. 
 
Dat zij daartoe voorbestemd en uitverkoren is vieren we in het hoogfeest van de Onbevlekte Ontvangenis (8 december). Daarmee krijgt het theologisch inzicht gestalte dat Christus als God in persoon slechts waardig gedragen en ter wereld gebracht kan worden door een vrouw die gevrijwaard is van de erfzonde - Maria is a.h.w. bij voorbaat reeds verlost. In de prefatie van dit hoogfeest wordt Maria aangeduid als "beeld en begin van de Kerk, zonder vlek of rimpel" en als "allerzuiverste maagd": Maria is tevens vrij van persoonlijke zonden en bovendien totaal toegewijd aan God. 
 
Dat laatste blijkt op bijzondere wijze uit haar 'fiat' bij de Annunciatie (hoogfeest van Maria Boodschap ofwel 'de aankondiging van de Heer' op 25 maart). Maria is bereid om Gods wil in haar leven te laten geschieden; de ontvangenis en de geboorte van haar kind (bij die woorden van de geloofsbelijdenis knielen we op deze dag) vormen de onverschuldigde gave van God, maar zijn evenzeer het teken van haar eigen geloof "Zalig zij die geloofd heeft dat tot vervulling zal komen wat haar vanwege de Heer gezegd is". (Lc. 1, 45) Maria ontvangt Christus allereerst in haar ziel en in tweede instantie pas in haar schoot. 
 
De ten-hemel-opneming van Maria (op 1 november 1950 tot dogma verheven door Pius XII) kan in zekere zin beschouwd worden als de 'beloning' van haar gehoorzaamheid en dienstbaarheid, maar de betekenis van dit hoogfeest dat gevierd wordt op 15 augustus reikt verder. Dat Maria met lichaam en ziel ten hemel is opgenomen is van belang voor alle gelovigen en heel de Kerk. Het is het teken van de overwinning van Gods genadevolle liefde, zoals die ons is geopenbaard in Christus, op zonde en dood. Maria is haar zoon trouw geweest, ze heeft heel haar leven met Hem gedeeld en aan Hem geschonken; bij haar dood ondervindt ze zijn trouw, laat Hij haar delen in zijn heerlijkheid en schenkt Hij haar eeuwig leven. Maria is echter ook onze moeder, op grond van Jezus' woorden op het kruis. (Joh. 19, 27) Daarom staat haar ten-hemel-opneming niet op zichzelf, maar is ze het beloftevolle teken van wat wij, gelovigen, mogen verwachten. 
 
Naast bovengenoemde hoogfeesten zijn er nog twee Mariafeesten in het liturgisch jaar (het oude 'Maria Lichtmis' heet tegenwoordig terecht het feest van 'de opdracht van de Heer in de tempel'): Maria Visitatie (het bezoek van Elisabet) dat gevierd wordt op 31 mei en Maria Geboorte (op 8 september). Hopelijk dragen al deze feestdagen bij tot wat de concilievaders als volgt verwoord hebben (LG 66): "De verering van de moeder heeft juist als gevolg dat de Zoon wordt gekend, bemind, verheerlijkt en zijn geboden worden onderhouden." 
 
Dienst Liturgie van het bisdom Den Bosch.