Eén lichaam en één geest

Verschenen in POSITIEF nr. 432 – MEI 2013

​Bij de tweede lezing van het hoogfeest van Pinksteren (1 Kor. 12, 3b-7.12-13) 
 
Alle lezingen van Pinksteren belichten uiteraard de gave van de heilige Geest. De eerste lezing uit het boek Handelingen legt daarbij de nadruk op de Geest als bezielende kracht die maakt dat allen Gods woord verstaan, het evangelie (Joh. 20, 19-23) presenteert de Geest vooral als een persoonlijke gave van Christus die de apostelen in staat stelt om hun zending te volbrengen. Paulus spreekt in de tweede lezing over de uitwerking van de heilige Geest in de geloofsgemeenschap. 
 
Die uitwerking is op de eerste plaats de verbondenheid van elke gelovige met Christus: alleen in de kracht van de Geest kunnen mensen Jezus belijden als de Heer. Paulus maakt de verscheidenheid binnen de gemeenschap van gelovigen ondergeschikt aan de eenheid die in God is (waarbij opgemerkt dient te worden dat Paulus in de verzen 4-6 de drie goddelijke personen lijkt aan te duiden). Hij erkent dat er diverse gaven en charisma's zijn, maar die moeten ten dienste staan van het geheel; ieder moet wat hij ontvangen heeft ten goede laten komen aan allen. Om die gedachte kracht bij te zetten werkt Paulus haar uit in de bekende vergelijking van het lichaam en de ledematen: "Wij allen ( ... ) zijn in de kracht van één en dezelfde Geest door de doop één enkel lichaam geworden" (vers 13) en verderop (vers 27): "Gij zijt het lichaam van Christus en ieder van u is een lid van dat lichaam". 
 
Dat de Kerk lichaam van Christus is heeft consequenties voor onze verhouding tot Christus enerzijds, die het hoofd van dat lichaam is, maar anderzijds ook voor de relatie met onze broeders en zusters in het geloof. Niemand kan bepaalde gaven van de Geest claimen, noch zich erop beroemen; "Alles is het werk van een en dezelfde Geest, die aan ieder zijn gaven uitdeelt zoals Hij het wil". (1 Kor. 12, 11) Verschil moet er zijn, en dat verschil mag niet leiden tot eigendunk of afgunst: alle taken en functies in de Kerk zijn belangrijk, omdat ze door God zijn gewild (1 Kor. 12, 28) en omdat ze bijdragen aan de zending van de Kerk: "sommigen maakt Hij apostelen, anderen profeten, anderen evangelisten, weer anderen herders en leraars, om de heiligen toe te rusten voor het werk der bediening, tot opbouw van het lichaam van Christus". (Ef. 4, 11-12) Zonder de heilige Geest is er geen dienstwerk in de Kerk mogelijk en zonder dienstwerk kan de Kerk niet groeien tot de heilsgemeenschap die voor allen bestemd is. 
 
Voor Paulus staat dus vast dat de Geest niet slechts voor de individuele gelovigen en hun persoonlijk heil bestemd is, maar voor de hele Kerk die erdoor wordt bijeengehouden en opgebouwd. Dat is ook de strekking van wat hij schrijft in Ef. 4, 3-4: "Beijvert u de eenheid des Geestes te behouden door de band van de vrede: één lichaam en één Geest, zoals gij ook geroepen zijt tot een een dezelfde hoop waarvoor Gods roeping borg staat." Hoezeer de eenheid Paulus ter harte gaat blijkt bijvoorbeeld ook uit hetgeen hij met klem aan de Filippenzen schrijft: "als gemeenschap van Geest, als hartelijkheid en mededogen u iets zeggen, maakt dan mijn vreugde volkomen door uw eenheid van denken, uw eenheid in de liefde, uw saamhorigheid en eensgezindheid". (Fil. 2, 1-2) 
 
Die aansporing is in onze dagen minstens even actueel. Pinksteren mag ons meer bewust maken van onze verantwoordelijkheid en onze zending als Kerk in de wereld, maar zeker ook van onze opdracht om te streven naar eenheid, te beginnen als gelovigen onderling. Wellicht kunnen we er met extra vuur om bidden, zoals wij vragen in het derde canongebed: "Vervul ons van zijn heilige Geest, opdat men ons in Christus zal zien worden tot één lichaam en één geest". 
 
N. van der Sluis, priester
's-Hertogenbosch.