Wij zullen blijven spreken !

Verschenen in POSITIEF nr. 434 – SEPTEMBER  2013 

​Vrijheid van meningsuiting voor iedereen moet kunnen, behalve ......... als je katholiek bent
 
Mark Van de Voorde : Dat ik debiel ben, hersendood, een vieze religieuzerik? en nog van dat fraais was te lezen in de reacties onder een stuk dat ik, naar aanleiding van de (Belgische) wetsvoorstellen over euthanasie voor minderjarigen, had geschreven voor de online versie van het Vlaamse nieuwsmagazine Knack. De cafépraat is al een tijdje verhuisd van de toog naar het internet. Als de prijs van de pils opslaat, loopt het dorpscafé leeg en het internetforum vol, denk ik dan. Elke samenleving heeft nu eenmaal zijn uitlaatklep nodig. Dat ze daarbij schelden is uit onmacht. Het raakt mijn medelijden meer dan mijn ergernis. Erger is dat niet alleen virtuele kroeglopers schreeuwen. Ook van intellectuelen, een hoogleraar incluis, kreeg ik reacties die niet op de bal, maar op de man speelden. 
 
Bij nader inzien, hadden ze geen argumenten om mijn visie te counteren. Ze waren razend om de simpele reden dat ik niet denk zoals zij. Anders gezegd, dat ik anders durf te denken. Het is zeer verontrustend dat ook in sommige academische kringen de pensée unique het haalt op het meningsverschil, nochtans het fundament van elk intellectueel debat. 
 
Die pensée unique gaat in wezen uit van de stelling: secularisten hebben in principe gelijk, gelovigen hebben zich daarbij aan te sluiten. Een dame die vroeger een groot maatschappelijk aanzien genoot, schreef enige tijd geleden zelfs op haar facebook-pagina dat christenen in onze samenleving hun mond zouden moeten houden en zich eigenlijk niet zouden mogen mengen in de grote debatten, want wie in een God gelooft is niet vrij. 
 
Er heerst in bepaalde kringen een groot onvermogen om een redelijke, ik bedoel rationele, dialoog te voeren over de grote vragen. Dat onvermogen zit bovenal bij de rationalisten, zij die beweren de rede en dus de redelijkheid aan hun kant te hebben. Beter gezegd, er heerst in bepaalde vrijzinnige kringen een grote weerzin om te luisteren naar hen die met argumenten de vanzelfsprekendheden van het modieuze denken tegenspreken. De discussie wordt dicht geschreeuwd. 
 
Misschien wordt zo hard geschreeuwd, omdat men niet meer zo zeker is van dat grote gelijk waarmee het secularisme meende een betere wereld te creëren. De droom van een samenleving die van God los veel humaner zou zijn, is geknapt. De samenleving lijkt zonder transcendent moreel kompas op drift. 
 
De idee dat de mens zonder religie meer vrij zou zijn, is een utopie gebleken. Het materialistische denken is immers op het punt aangekomen te menen dat, aangezien alles materie is, ook de vrije wil niet bestaat. Als er niets anders is dan materie, is ook de wil materie, afhankelijk van genen en synapsen die bevelen sturen, en dus onvrij. De waan van de totale vrijheid is dus logischerwijs geëindigd in de vaststelling van totale afhankelijkheid. 
 
Alleen als de mens meer mag zijn dan vlees en bloed, genen en cellen, is er vrijheid mogelijk. Een geestelijke visie op de mens legt daarenboven de verantwoordelijkheid hoger dan de afhankelijkheid. Het is dat besef van de verantwoordelijkheid dat ervoor zorgt dat er plaats is voor het geweten en voor een vrije wil die aanspreekbaar is. 
 
De grenzen aan de vrijheid zijn vanuit christelijk oogpunt niet biologisch, maar spiritueel. Dat is wat het christelijk geloof met zijn visie op de mens als vrij wezen met grote verantwoordelijkheid, met zijn mensbeeld van het individu dat verbonden is met anderen, zeer goed begrijpt. Niet alleen kunnen we niet zonder de anderen! dat is materiële afhankelijkheid! maar ook worden we door de anderen meer mens! dat is spirituele vrijheid. 
 
Het christendom hangt in onze samenleving uitgeteld in de touwen, toch is het niet knock-out. Het staat misschien wel op het punt om weer op te staan (onder impuls van de nieuwe paus). Dat is ten andere dringend nodig voor het behoud van de menselijke vrijheid en menselijke waardigheid, én voor het recht om van mening te mogen verschillen. 
 
Daarom ben ik niet gelukkig met de huidige vaandelvlucht van de Kerk uit de wereld. Dat is misschien wel een beetje laf. Laf, omdat de samenleving wel oor heeft voor een positieve boodschap (naast de tientallen die mij voor mijn Knack-stuk uitscholden, waren er meer dan zeshonderd die een link maakten naar die column). Misschien wel laf, omdat de Kerk de atheïsten laat verstaan dat hun pensée unique de enige relevante mening is. Ook een beetje laf, omdat ze stelling nemen helemaal overlaat aan de individuele christen; waardoor ze nog altijd kan zeggen: hij/zij spreekt niet namens ons (dat doen we ook niet, maar daarom moet de Kerk zelf niet zwijgen). 
 
We zullen blijven spreken! op eigen initiatief. En daarom is er volgens sommigen haast bij om ons het zwijgen op te leggen. Stel dat het christelijk verhaal toch weer aanslaat! Maar hiermee bewijzen de secularisten wat de Duitse filosoof en politieke wetenschapper Dolf Sternberger, tijdgenoot van Hannah Arendt, schreef: "De totale vrijheid die zo veel kletsende voorsprekers heeft, eindigt altijd in een of andere vorm van totale heerschappij." 
 
Redactie Rorate 
29.06.2013