Vroomheid

Verschenen in POSITIEF nr. 436 – NOVEMBER   2013 

​Voor sommige mensen klinkt dit woord enigszins soft en wereldvreemd. De Catechismus van de katholieke Kerk leert ons evenwel dat het gaat om een van de zeven gaven van de Heilige Geest (CKK 1831), zodat je de term ook tegen komt in het rituale van het sacrament van het vormsel. Men denkt aan devoties, zoals het bidden van de kruisweg of het opsteken van een kaars. Of aan knielen, buigen of het eerbiedig vouwen van de handen. Een woordenboek noemt als synoniem: godsvrucht. Uiterlijk gedrag kan een belangrijke bijdrage leveren aan onze innerlijke overtuiging, maar het valt er niet automatisch mee samen. Formalisme betekent dat de vorm correct is, maar dat de bezieling veelal ontbreekt. 
 
In het Latijn spreekt men van pietas. Soms wordt dit weergegeven met: de geest van godsdienstzin. Tegenover astrologie en van alles wat onder de naam new age op ons toekomt en waarbij God vooral in ons zelf zou zitten, is vroomheid juist het tegendeel van bijgeloof. Wij aanvaarden onze afhankelijkheid en vertrouwen ons toe aan God die onze Vader is en van Wie wij geloven dat de verbondenheid met Hem ons altijd te boven gaat. Zonder enig voorbehoud vertrouwen wij onze hele bestaan aan Hem toe. Met de woorden van Theresia van Lisieux (+1897): "Liefde is alles geven, ja het is jezelf geven." Franciscus van Sales (+ 1622) zegt: "Alles uit liefde, niets met geweld." Alle heiligen, hoe verschillend ze onderling ook zijn vanwege de cultuur en de tijd waarin zij leven, wijzen ons hierbij zonder voorbehoud de weg naar Jezus Christus. "Zie naar Jezus, de aanvoerder en voltooier van ons geloof". (Hebr. 12,2) 
 
Bij vroomheid gaat het om het aanvaarden en doorleven van onze fundamentele afhankelijkheid ten aanzien van God, met alle consequenties die daarmee gepaard gaan. Heel onze persoon wordt in de geloofsovergave geëngageerd, zowel ons verstand als ons gevoel, onze emoties. 
 
Bij gebed dat door een oprechte vroomheid gedragen wordt, treden wij uitdrukkelijk binnen in het leefgebied van God. Uiterlijk en innerlijk zijn dan geen tegenstellingen meer, maar worden overstegen, want op God kun je blijven vertrouwen, hoe wij ook zijn. Daarom is de gave van vroomheid een voorwaarde om innerlijke vrede en licht te vinden. 
Gebaren en vormen zijn bij dit alles onmisbaar. Ze kanaliseren onze emotionele beleving en onze oprechte toewijding. Maar ze hebben nooit het laatste woord. Dat komt toe aan Gods liefde én aan onze geloofsovergave. Een litanie, kruiswegstaties, een tientje van de rozenkrans, kinderen een kruisje geven, onze aandacht richten op de godslamp, een kaars branden, het askruisje ontvangen, een medaille dragen, neerknielen, wierook branden, meelopen in de processie, eerbiedig onze handen vouwen en nog heel veel andere dingen kunnen ons voor de geest komen. Een pastorale tekst zegt: "De Kerk is erop bedacht om over uitingen van volksvroomheid het licht van het geloof te laten schijnen en de vormen te begunstigen die een evangelisch instinct en een menselijke wijsheid uitdrukken en die het christelijk leven verrijken". (CKK 1679) 
 
Mgr. Joris Schröder 
Den Bosch.