Kerkwijdingsfeest van de Romeinse basilieken van Petrus en Paulus

Verschenen in POSITIEF nr. 438 – JANUARI  2014 

​Elk jaar op 18 november viert de Kerk het feest van de wijding van deze basilieken. 
 
Paus Paulus VI kondigde destijds af dat, na grondig onderzoek, is gebleken dat in de Sint-Pietersbasiliek de stoffelijke resten van de H. Petrus begraven liggen. Tijdens het pontificaat van Benedictus XVI, nu Paus emeritus, werd er opnieuw onderzoek georganiseerd en men kwam tot dezelfde bevindingen. Voor de afsluiting van het Jaar van het geloof besliste Paus Franciscus om die stoffelijke resten ten toon te stellen opdat bedevaarders ze zouden kunnen zien en vereren. 
 
Omdat in november een "theoloog", Hans Geybels, (van de "katholieke" universiteit Leuven) negatief hierover sprak in een radio interview geven we de tekst uit 'Bijbelcitaat' hierna. 
In het programma Bonus op radio 1 sprak Hans Geybels, aangekondigd als theoloog, bij de meesten bekend als gewezen woordvoerder van kardinaal Danneels. 
Het ging over de beenderen van Petrus die werden tentoongesteld in Rome naar aanleiding van het einde van het Jaar van het Geloof. 
 
Hans Geybels vertelt in het gesprek dat men strikt historisch bedrog pleegt want volgens de wetenschap is Petrus nooit in Rome geweest, ook niet als bisschop van Rome ... Dat is volgens dhr. Geybels iets van de 4de eeuw. 
 
Wijding van de basilieken van Sint-Petrus en Sint-Paulus, Rome, Italië; resp. 1626 en 1854. 
 
Op 18 november 1626 werd de geheel vernieuwde Sint-Petruskerk ( 'Sint-Pieter') ingewijd. Zij gaat terug op een stichting van keizer Constantijn (t 337; feest 21 mei). Op de plek waar Sint-Petrus was begraven, liet hij ter ere van de prins der apostelen een basilica bouwen, en voegde er voor de ingang een zuilenportiek (of atrium) aan toe. Waar de ronding van de apsis begon, liet hij een dwarsschip bouwen, zodat de kerk het grondpatroon vertoonde van een Latijns kruis. Op de kruising ('viering') van schip en dwarsarm bevond zich het zogeheten 'martyriurn', de plek waar zich de sarcofaag van de martelaar Sint-Petrus bevond. Zo kon ze van alle kanten door pelgrims worden gezien en vereerd. 
 
In de afgelopen eeuwen hebben wetenschappers herhaaldelijk onderzoek gedaan naar de historische betrouwbaarheid van Petrus' graf. Telkens kwamen ze weer tot de conclusie dat het graf met de grootste waarschijnlijkheid inderdaad de resten bevat van Sint-Petrus. Of minstens het stoffelijk overschot van iemand uit de eerste eeuw, waarvan de resten met de grootste eerbied en zorgvuldigheid waren behandeld en voorzien van de aantekening dat het om de heilige apostel Petrus ging. 
 
Bovendien waren die resten zeer wel in overeenstemming te brengen met de gegevens die men van elders Petrus kende ... 
 
Toen de kerk in de 15e eeuw tot een ruïne was vervallen gaf paus Nicolaas V (t 1455) de opdracht tot restauratie. Vervolgens gebeurde er niet veel. Het was paus Julius Il (t 1513) die de herbouw energiek ter hand nam en de grootste kunstenaars uit geheel Italië inschakelde, zoals Bramante (t 1514), Rafaëllo (t 1520) en Michelangelo (t 1564). Het resulteerde in het imposante gebouw zoals we dat kennen tot op de dag van vandaag. De inwijding vond pas plaats op 18 november 1626 onder paus Urbanus VIII (t 1644). De inwijding van de kerk van Sint-Paulus-buiten-de-Muren (San Paoio fuori Ie Mura) gebeurde op 10 december 1854 door paus Pius IX (t 1878; feest 7 februari). Zij was uit haar as herrezen sinds een bouwvakker in 1823 bij herstelwerkzaamheden op het dak een vuurpan had laten branden. De kerk uit de 4e eeuw was met kerkschatten en al volkomen door het vuur verwoest; er restte niet meer dan een rokende puinhoop waaruit wat verkoolde zuilstompen omhoog staken. De oorspronkelijke basiliek was in 324 of 326 gesticht door keizer Constantijn en stond op de plek waar vrouwe Lucina (t 1e eeuw; feest 30 juni) de Apostel der Heidenen had begraven. Er had al sinds paus Anacletus (t 88; feest 26 april) een gebedskapelletje gestaan. De pausenkroniek ('Liber Pontificalis') zegt dat Constantijn 'er een basiliek bouwde voor de apostel Paulus, wiens stoffelijke resten hij in een schrijn legde en afsloot, precies zoals hij met die van Sint-Petrus had gedaan'. Nog in diezelfde eeuw moest de kerk worden uitgebreid omdat ze te klein was geworden voor de toeloop van de vele toeristen. 
 
(Uit Bijbelcitaat )
 
Verdere informatie: 
 
Voor het verblijf van Petrus in Rome reiken bronnen (naast de apostolische Handelingen) terug tot in het onmiddellijke na-apostolische tijdvak (onder meer de eerste brief van Clemens aan de christenen van Korinthe en de Brief van Dionysius van Korinthe aan de christenen van Rome). Het standpunt jegens de authenticiteit van Petrus' verblijf in Rome wordt evenwel vaak beïnvloed door de houding ten opzichte van de legitimiteit van het katholiek Petrusambt. 
 
De bijzondere rol van Petrus als bisschop van Rome werd al vroeg door de Apostolische Vaders en kerkvaders onderstreept, met name door Tertullianus, Clemens van Alexandrië, lrenaeus van Lyon, lgnatius van Antiochië, Cyrillus van Jeruzalem en Cyprianus van Carthago. Zij schreven aan de Romeinse bisschop een bijzondere verantwoordelijkheid voor de eenheid van de christenen toe (bijvoorbeeld in de strijd rond het sabellianisme, het marcionisme en schisma van Novatianus), die steeds werd verantwoord met het teruggrijpen naar Petrus. Op deze basis ontwikkelde zich in de kerk een ecciesiologische theologie van het Petrusambt. Zoals toen gebruikelijk werd het lichaam van Petrus vlakbij de plaats van executie begraven langs een doorgaande weg. Een klein monument werd al snel daarna opgericht ter herkenning voor de pelgrims die het graf bezochten. Door keizer Constantijn werd hier de eerste Sint-Pietersbasiliek gebouwd die tot in de 16de eeuw dienst deed. Boven het graf werd het altaar geplaatst. De huidige kerk is op precies dezelfde plek gebouwd. Bij renovatiewerkzaamheden in de jaren '30 van de 20e eeuw werd het graf van Petrus geopend. Men vond het redelijk goed bewaard gebleven skelet van een stevig gebouwde man van ongeveer 60-70 jaar oud bij overlijden. Algemeen gaat men ervan uit dat dit inderdaad de stoffelijke resten zijn van de Joodse visser Simon, de apostel van Jezus, die hier begraven werd. 
 
Redactie.
 
 
Bijkomende informatie: 
De beenderen, die teruggevonden werden in de 'Verborgen Bewaarplaats in de Graffiti-muur' onder de 'Confessio' in de Sint-Pietersbasiliek in Rome, zijn weldegelijk de beenderen van de Heilige Apostel Petrus 
 
1. Het 'tropaion' of het grafmonument onder het hoofdaltaar van de Sint-Pietersbasiliek is vrijwel zeker het graf van de Heilige Petrus. 
 
2. De 'Verborgen Bewaarplaats in de Graffiti-muur' werd blijkbaar tegen het graf aangebouwd om er iets waardevols in te kunnen verbergen, namelijk de beenderen van de Heilige Petrus. Het kwam er dus op aan om de beenderen droog te kunnen bewaren. 
 
3. Na verloop van tijd werden de beenderen van de Heilige Petrus dus uit het graf gehaald. Dat deze beenderen in de grond gelegen hebben, bewijzen de restjes aarde die nog steeds op en in de poriën van de beenderen zitten. De textuur van de grond op de beenderen komt overeen met de grond uit het centrale graf van het tropaion. Vervolgens werden deze beenderen ingepakt in een purperen doek. Dit valt af te leiden uit de kleurstofresten op de beenderen zelf. Daarna werden de beenderen in de 'Verborgen Bewaarplaats' neergelegd en ingemetseld. 
 
4. Het Keizerlijk purper waarin de beenderen werden gewikkeld, wijst erop dat het hier de beenderresten van een zeer belangrijk persoon betrof. 
 
5. De 'Graffiti-muur' en de 'Geheime Bewaarplaats' werden rond 250 n.C. gebouwd. Na de depositie van de beenderen in de 'Verborgen Bewaarplaats' werd deze vervolgens verzegeld en niet meer geopend tot de ontdekking in de jaren '40 van de vorige eeuw. Deze beenderen zijn dus sowieso ouder dan 250 n.C. Tot op heden werd er nog geen C14- datering op de beenderen uitgevoerd omwille van een zekere terughoudendheid om toch maar geen stuk van de relikwieën te vernietigen. 
 
6. Het beroemde graffiti-fragment "Petros eni" kwam uit de 'Graffitimuur'. Waarschijnlijk markeerde het de plek van de 'Verborgen Bewaarplaats' in de 'Graffiti-muur'. 
 
7. De beenderen zijn deze van een oudere, stevig gebouwde man, die waarschijnlijk tussen de zestig en zeventig jaar oud was. Dit is in overeenstemming met de feiten die bekend zijn. De Heilige Petrus werd tussen 63 en 67 n.C. te Rome door Nero gemarteld en ter dood gebracht. 
 
8. Het skelet is echter niet compleet. Slechts de helft werd in de 'Verborgen Bewaarplaats' teruggevonden. In het reliekschrijn van Petrus boven het hoofdaltaar in de Sint-Jan-van-Lateranen worden ook delen van de schedel en het kaakbeen van Petrus bewaard. Blijkbaar werd er een deel van het skelet van Petrus apart gehouden en verdeeld. Een deel is later in het Lateraan terechtgekomen. 
 
9. Ook opvallend is het feit dat de beenderen van de voeten geheel ontbreken. Zou dit betekenen, dat Petrus die ondersteboven werd gekruisigd, snel van het kruis werd afgenomen, door zijn voeten na zijn dood aan het kruis, af te hakken net boven de enkel? 
 
10. Op het ogenblik dat Keizer Constantijn de 'memoria' liet bouwen rondom het graf van de Heilige Petrus, werd ervoor geopteerd om de 'Graffiti-muur' mee in te bouwen. Dit had als gevolg dat de 'Nis van de Pallia' een beetje asymmetrisch kwam te staan. Dit is tot op de dag van vandaag zo gebleven. Degenen die de 'memoria' bouwden, moeten dus blijkbaar geweten hebben, dat de relieken van de Heilige Petrus zich in de Graffiti-muur bevonden. Waarom zou men anders deze latere toevoeging aan het graf van Petrus per sé hebben willen bewaren, aangezien dit eigenlijk niet esthetisch verantwoord was. 
 
Bronnen:
 
The Tomb of St. Peter 
by Margherita Guarducci - 1960 
 
The Bones of St. Peter 
The First Full Account of the Search for the Apostle's Body
by John Evangelist Walsh - 1982