De burgerlijke begrafenissen in de kerk

Verschenen in POSITIEF nr. 439 – FEBRUARI  2014 

​Het is al enige tijd in zwang binnen onze kerkprovincie dat de uitvaarten worden geleid door leken. Vaak zijn het mensen, van goede wil, die jammer genoeg niet voldoende gevormd of onderlegd zijn om de kerkelijke uitvaarten te leiden. 
 
Hoewel de regel is dat, volgens de bisschoppen, wie een kerkelijke uitvaart verlangt met eucharistieviering, daar moet gevolg aan gegeven worden en dat niet zomaar alle begrafenissen met gebedsdiensten worden afgehandeld. In de praktijk weten we allemaal dat het anders verloopt. De parochieteams wijzen eucharistievieringen af. 
 
Wat er wordt gezegd en gedaan tijdens die gebedsdiensten is vaak een overtreding van het ene voorschrift na het andere. Aanwezigen zijn verwonderd bij het aanhoren van sommige uitspraken en over het aanzien van sommige handelingen. Bij een gebedsdienst mag het altaar niet gebruikt worden. Dat moet leeg blijven om aan te geven dat de priester ontbreekt en de zetel, voorzien voor een celebrant van de Mis, moet vrij blijven. 
 
Voor gebedsdiensten is er een afzonderlijke orde van dienst en het is niet toegelaten de gebeden uit het missaal, die voorzien zijn voor de eucharistieviering, te gebruiken. Een gebedsdienst is niet het gebed van de Mis waar alleen de instellingswoorden bij de consecratie worden weggelaten. 
 
In sommige gevallen is het een priester die een gebedsdienst leidt. Hij neemt dan plaats aan het altaar en doet zoals hierboven gezegd: het missaal gebruiken met uitzondering van de instellingswoorden. Is dat niet absurd? Als die priester er dan toch is, waarom geen Mis, vragen onderlegde gelovigen zich af. 
 
Zoiets doen is aanleiding geven tot verwarring, want velen van de aanwezigen krijgen de indruk dat een gebedsdienst gelijk is aan een eucharistieviering. Er is geen gelijkstelling mogelijk. Wij hebben al meermaals de opmerking gehoord, buiten aan het kerkgebouw, na de gebedsdienst: "het was een schone mis !" 
 
Wat we nu vast stellen is de op gang komende uitvaartdiensten die verzorgd worden door de begrafenisondernemers die mooie aula's hebben gebouwd, met aanpalende zalen voor koffietafels. De redenering van de families die een uitvaart moeten regelen loopt tegenwoordig zo: als de pastoor of kerkverantwoordelijke geen Mis wil opdragen, kunnen we evengoed bij de begrafenisondernemer in zijn aula terecht. Daar kan ook gebeden worden en hoeven we ons niet te verplaatsen om de een of andere leek in een kerkgebouw aan het woord te hebben. We laten dan wel zielmissen opdragen in een of ander klooster of abdij, waar de waarde van de Mis nog hoog wordt geschat. Trouwens voor een gebedsdienst in een kerkgebouw (of elders) mag geen geldelijke vergoeding worden gevraagd . Het stipendium mag alleen worden betaald voor een Mis, die enkel door een priester kan worden opgedragen. Waarom dan nog het tarief betalen voor het gebruik van de kerk als er toch geen eredienst voor in aanmerking komt? Dit is wat momenteel leeft onder de mensen. Kijk eens naar de overlijdensberichten in de krant: het aantal 'diensten' in de aula's is stijgende ! 
 
Bij onze noorderburen is men wel wat correcter. Zo is het verboden om de uitvaarten door een leek te laten leiden. Dat toch doen, is niet kerkelijk wettig ,wordt gesteld. Er zijn nog voldoende priesters die het Offer kunnen opdragen bij de uitvaarten. Het is een kwestie voor de gelovigen dat de familie van de overledene zich aanpast aan het tijdsschema van de beschikbare priesters, van wie verwacht wordt dat ze zich flexibel opstellen om zich te verplaatsen naar de ene of de andere parochie voor de uitvaart. 
Bovendien wordt geëist dat de Orde van Dienst wordt gevolgd. 
 
Bisschop Michael Smith van Meath (Ierland), bisschop van een van de belangrijkste bisdommen in Ierland heeft begin augustus 2013 met een decreet een serie maatregelen afgekondigd om ervoor te zorgen dat de uitvaarten een katholiek karakter behouden. Hij wil een dam opwerpen tegen de 'invasie van seculier, niet-religieuze teksten, liederen en gedichten' en hij wil ervoor zorgen dat de uitvaartdienst opnieuw is afgestemd 'op de verwachtingen van alle kerkgangers'. De dood mag niet worden 'gebanaliseerd' zegt bisschop Michael Smith. 
Al te vaak worden diensten te vaak gedomineerd door de bijdragen van familieleden en vrienden van de overledene. Ook priesters die in een parochie in het Ierse bisdom te gast zijn voor een uitvaart moeten zich houden aan de richtlijnen. 
De nieuwe richtlijn bepaalt dat liederen zonder christelijke inhoud kunnen verbannen worden uit de uitvaartliturgie. De homilie moet afgestemd zijn op de lezingen uit de Bijbel en de voorgeschreven lezingen uit het lectionarium.
Er wordt wel na de communie een mogelijkheid gegeven om een korte bezinning in de vorm van een gebed te houden. Dank- en lofreden voor de overledene worden op het kerkhof uitgesproken. ( Bron: Irish Independent) 
 
Wat bij ons nu gangbaar is begint altijd meer te lijken op burgerlijke begrafenissen in het kerkgebouw. 
Wanneer komt men hier tot bezinning ? 
 
Redactie.