Leer van het Concilie van Trente onverkort van kracht

Verschenen in POSITIEF nr. 440 – MAART  2014 

​In de maand december werd de 450° verjaardag gevierd van het afsluiten van het Concilie van Trente. Mgr. W. Eijk gaf een interview op 16 januari jl. Na het verschijnen in het Reformatorisch Dagblad kwamen er allerlei reacties los en werden opmerkingen en uitlatingen verspreid die echter niet door Mgr. Eijk werden uitgesproken in dat interview. Hij wenst geen commentaar te geven op wat hij niet heeft gezegd. We laten hierna de tekst volgen die wel werd uitgesproken. 
 
Het was vorige maand 450 jaar geleden dat het concilie van Trente werd afgesloten. Eijk, aartsbisschop van Utrecht, onderstreept in zijn werkkamer in Utrecht nog eens het belang van deze kerkvergadering in het Noord-Italiaanse Trente. Het concilie is volgens hem een teken van het "zelfreinigend vermogen" van de Rooms-Katholieke Kerk, dankzij "de leiding van de Heilige Geest." 
 
Trente maakte een einde aan tal van misbruiken binnen de laatmiddeleeuwse Kerk, aldus Eijk. ,,Zoals de verhandeling van ambten, de onBijbelse invulling van het priesterschap en het gebrek aan discipline in de kloosters. Wat dat betreft heeft Trente orde op zaken gesteld. Het concilie is ook heel vruchtbaar geweest. Toen alle decreten waren doorgevoerd, leidde dat uiteindelijk tot het herstel van de ordening in de Kerk." 
 
Trente droeg ook bij tot de afgrenzing van een aantal "geloofswaarheden" ten opzichte van de protestanten. Die vastgestelde geloofswaarheden gelden onverkort, zegt hij. ,,Bijvoorbeeld wat betreft de essentie van het sacrament van de eucharistie en de transsubstantiatie." 
 
De vervloekingen die Trente uitsprak, gaan volgens Mgr. Eijk terug op wat de apostel Paulus in de Galatenbrief schrijft: ,,Wie een ander Evangelie verkondigt, die zij vervloekt." Eijk: ,,Als iemand het geloof van de Kerk in de eucharistie niet deelt, dan kan hij die ook niet ontvangen. De vervloeking of ban betekent in feite dat je buitengesloten bent van het ontvangen van de sacramenten, en dat geldt in die zin nog steeds." 
 
De vervloekingen en de ban hebben volgens Eijk betrekking op mensen die "met kennis van zaken, in het volle besef van de waarheid en met een vrije wil" de geloofswaarheden van de Kerk verwerpen. ,,Dat is in zekere zin een theoretische kwestie. Er zijn veel mensen die een verkeerd beeld hebben van de Katholieke Kerk omdat ze zo zijn opgevoed of ze hebben een ander godsbeeld. Dat kun je iemand persoonlijk niet aanwrijven. De vervloekingen van Trente moet je dan ook niet zo opvatten dat iemand voor eeuwig door God is vervloekt. Het oordeel is aan God; dat kan en mag je als mens niet vellen." 
 
De Rooms-Katholieke Kerk deed de reformator Maarten Luther in de ban, zegt Mgr. Eijk. Eerherstel zit er voor de Duitse kerkhervormer echter niet in "Hij week op belangrijke punten af van de leer van de Katholieke Kerk. En de leer van de Kerk blijft zoals die is." 
 
De ban betekende dat Luther buiten de gemeenschap van de Kerk kwam te staan en niet meer mocht deelnemen aan de sacramenten, aldus de aartsbisschop van Utrecht. ,,Na zijn dood was dat natuurlijk niet meer aan de orde. Na de dood vallen we onder Gods oordeel, en dan moeten we ons -in dit leven trouwens ook al- toevertrouwen aan Gods barmhartigheid. Je kunt over personen geen oordeel vellen, alleen over wat ze zeggen en doen." 
 
Redactie.