Studiedag over bevragingen rond gezin en huwelijk in kerkelijk Vlaanderen (12 mei 2014)

Verschenen in POSITIEF nr. 444 – SEPTEMBER  2014 

De deelnemers aan de studiedag op een rij: Josian Caproens (IPB), mgr. Patrick Hoogmartens, Hilde Pex (IDGP), mgr. Herman Cosijns, prof. Roger Burggrave en Thomas Knieps en Annemie Dillen (KLJ Leuven) 
Bron: KerkNet 
 
Samenvatting: 
 
Op 12 mei 2014 vond aan de Faculteit Theologie van de KLJ Leuven een studiedag plaats rond de inzichten die naar voor zijn gekomen uit de bevraging van de Bisschoppenconferentie en de enquête van de KLJ Leuven over huwelijk, gezin en geloof. Die Vaticaanse vragenlijst, met in totaal 39, over 9 thema's verdeelde open vragen, werd door de Belgische bisschoppen verspreid en tussen 15 november en 15 december 2013 door 1.589 individuele personen of groepen ingevuld (waarvan 306 in Vlaanderen). Over de tendentieuze antwoorden hebben we reeds gesproken. 
 
De Faculteit Theologie en Religiewetenschappen heeft een bijkomende, kwantitatieve en meer gerichte enquête opgesteld, die werd ingevuld door respondenten in Vlaanderen die professioneel of vrijwillig betrokken zijn bij pastoraat en geloofscommunicatie. 
 
De resultaten weerspiegelen de grote diversiteit binnen de katholieke Kerk en bevestigen de kloof tussen de leer van de Kerk en de manier waarop gelovigen daar in het dagelijkse leven mee omgaan. Hoewel de deelnemers aan de bevraging het huwelijk heel belangrijk blijven vinden, klinkt vooral op het vlak van anticonceptie (encycliek Humanae Vitae, 1968), hertrouwde echtgescheiden, homoseksuele relaties en de seksualiteitsbeleving buiten het huwelijk de roep om een herziening, op zijn minst nuancering, van het kerkelijke standpunt het luidst. 
 
Vreugde van het evangelie: Mgr. Patrick Hoogmartens, bisschop van Hasselt en referent voor gezinspastoraal, kreeg het laatste woord. Van de komende synode zei hij te hopen dat ze vergewist van de grote rijkdom en groei van de kerkelijke visie op huwelijk en gezin. 
Hij had het over een groei-ethiek die niet veroordeelt, maar perspectief biedt. De synode mag niet alleen gaan over de bekende heikele punten, maar vooral over geloofsopvoeding, christelijke huwelijksvoorbereiding en zorg en ondersteuning voor gezinnen. 
 
Prof. De Tavernier schetste hoe het Tweede Vaticaans Concilie, met name 'Gaudium et Spes', de pastorale constitutie over de Kerk in de wereld van deze tijd, vernieuwend was op vele vlakken en hoe de verschillende visies op ethiek leidden tot vaak heftige debatten. Hij belichtte hoe belangrijk de rol van Mgr. Jozef Maria Heuschen en Mgr. Emiel-Jozef De Smedt, de toenmalige bisschoppen van Hasselt en Brugge, daarin was en gaf sleutels om de artikels over huwelijk en gezin in 'Gaudium et Spes' te lezen. Zo werd de context zichtbaar van 'Humanae vitae'. De onmiddellijke reactie van de Belgische bisschoppen op deze encycliek werd ingegeven door een personalistische ethiek. Zij benadrukten dat iedereen gehouden is zijn geweten te volgen 
 
Kerknet nieuws 26 mei 2014 verwijst naar die toelichting van professor Tavernier, waarin hij beklemtoont dat Mgr. Heuschen en Mgr. De Smedt in de jaren na 1965 hun interpretatie gaven van Gaudium et Spes waarin ze een personalistische ethiek voorstonden waarin ze benadrukten dat iedereen gehouden is zijn geweten te volgen. Het is bekend dat deze stelling ook zo verwoord werd in de brief van de Belgische bisschoppen zes weken na het verschijnen van Humanae Vitae. Objectieve lezing van Humanae Vitae in het licht van de feiten en de toestand die we nu kennen samen met een ernstige gewetensvorming zal doen inzien hoe een diepgaande geloofscrisis met vernietiging van het gezin daardoor is tot stand gekomen. 
 
 
 
 
Antwoord van Dr. L. Kiebooms:
 
Over de komende synode voor het gezin hebben we reeds verslag gegeven. De houding van de moraaltheologen te Leuven en in hun spoor de gezinspastoraal verwijderen zich verder en verder van de leer van de Kerk. 
 
De fundamentele vraag die door hen niet beantwoord wordt is of hun begrip van "gezin" nog wel van nabij of van ver enig verband houdt met het plan van God zoals dat in het boek Genesis en door Christus bekrachtigd in de evangelies en onveranderd door de Kerk geleerd doorheen alle eeuwen? En of het door hen voorgestelde "groei - ethiek" model, wat ook door bisschop Hoogmartens in zijn slot werd overgenomen, een oplossing biedt voor een opbouw van gezinnen volgens Gods plan? 
 
De kern van de afwijzing van Gods plan is het niet aanvaarden dat de huidige vormen van contraceptie (pil, spiraal en condoom) onaanvaardbaar zijn in het kader van 'verantwoord ouderschap'. Deze methoden, ondanks het voorschrijven door quasi alle geneesheren zonder zelfs een alternatief te bespreken , zijn "intrinsiek kwaad". Dit leidde in 1968 tot een breuk van onze kerk onder leiding van het episcopaat met uitzondering van Mgr. Van Peteghem, met de constante leer van de Kerk uitgedrukt in een document dat de continuïteit van de leer heeft onderstreept. Deze leer is hernomen en helder verwoord in Veritatis Splendor, nr. 81, het slot van een lange uiteenzetting waarin sterk geargumenteerd 'de Kerk een beoordeling geeft van tendensen van de tegenwoordige moraaltheologie' (Hoofdstuk 2), en waarin de moraaltheologie die de universiteit van Leuven aanhangt volledig negatief beoordeeld wordt en strijdig met moreel handelen volgens Gods plan. 
 
In nr. 79 staat: "Daarom moet men de opvatting, die typisch is voor teleologische en proportionalistische theorieën, afwijzen, dat het onmogelijk is om de bewuste keuze van enkele gedragswijzen resp. concrete handelingen naar hun species - hun 'object' - als zedelijk slecht te beoordelen zonder de bedoeling, waarmee deze keuze gemaakt werd, of zonder het geheel van voorzienbare gevolgen van die handelingen voor alle betrokken personen te respecteren. 
 
Het element dat voorrang heeft en beslissend is voor het morele oordeel is het object van de menselijke handeling dat erover beslist, of zij op het goede en op het laatste doel, dat God is, afgestemd kan worden. Of dit zo is, herkent het verstand in "het zijn van de mens zelf", begrepen in zijn waarheid in volle omvang, en daarmee met inachtneming van zijn natuurlijke neigingen, zijn impulsen en doelgerichtheden, die altijd ook een geestelijke dimensie bezitten. Precies die zaken vormen de inhoud van de natuurwet en daarmee het geordende geheel van 'bona voor de menselijke persoon' die zich in dienst stellen van het 'goede van de persoon', het goede, dat zij zelf en dat haar voltooïing is. dat zijn de door de geboden (van de Decaloog) beschermde bona, die volgens de H. Thomas de hele natuurwet bevat" 
 
Het fundament van de moraal gaat over een "mensbeeld" zoals Christus heeft verkondigd. De mens die uit het plan van God voortkomt en naar God teruggaat. 
 
Toegepast op het huwelijk gaat het uiteraard om het door Leuven niet willen afwijzen van vormen van seksueel gedrag waar ethische normen in het gedrang komen. De morele normen die tevens in overeenstemming zijn met de menselijke waardigheid en vooral met de vrouw-moeder, wordt vertaald in het monogame huwelijk enerzijds en daarin anderzijds verantwoord ouderschap met eerbiediging van de openheid tot vruchtbaarheid van man en vrouw in hun rechtmatige uiting van intieme liefde die de seksuele handeling is. Moreel is slechts plaats voor openheid van vruchtbaarheid en wederzijds daar eerbiedig mee omgaan. Dit is de waardigheid van de vrouw en de man en hun onderlinge dialoog met betrekking tot liefdevol seksueel handelen waarin liefde en leven vervat zijn. Dit werd reeds door Paulus samengevat in zijn antwoord aan de Korinthiërs die hem daarover hadden ondervraagd: "Iedere man moet zijn eigen vrouw hebben en iedere vrouw haar eigen man. Man en vrouw moeten elkaar datgene geven waarop zij recht hebben. Niet de vrouw heeft te beschikken over haar eigen lichaam maar haar man; evenmin heeft de man te beschikken over zijn eigen lichaam maar zijn vrouw. Weigert elkaar de gemeenschap niet, tenzij met onderling goedvinden (in harmonie met elkaar, Griekse woord 'symphonie') en voor een bepaalde tijd om u aan het gebed te wijden; en kom dan weer samen. Anders zou de satan van uw gebrek aan zelfbeheersing gebruik kunnen maken om u te verleiden." 
 
In VS, nr. 81 staat: "Wanneer de daden in zichzelf slecht zijn, dan kunnen een goede bedoeling of bijzondere omstandigheden hun slechtheid weliswaar afzwakken, maar niet opheffen: het zijn 'onherstelbaar' slechte handelingen, die op zichzelf en in zichzelf niet af te stemmen zijn op God en op het goede van de menselijke persoon: 'Wie zou met het oog op de handelingen die 'van zichzelf' zonden zijn (cum iam opera ipsa peccata sunt) - schrijft de H. Augustinus -, zoals diefstal, ontucht, Godslastering, durven te beweren dat ze, als ze uit goede motieven (causis bonis) zouden worden gedaan, geen zonden meer zouden zijn of, een nog absurder conclusie, dat het gerechtvaardigde zonden zouden zijn?' 
 
Dit volgt op wat in VS, nr. 80 staat met betrekking tot de contraceptie. "Over de in zichzelf slechte handelingen en met het oog op contraceptieve praktijken, door middel waarvan de huwelijksdaad opzettelijk onvruchtbaar gemaakt wordt, leert paus Paulus VI: 'Want al kan het in werkelijkheid soms geoorloofd zijn een geringer moreel kwaad toe te laten om een groter kwaad te vermijden of om een hoger goed te bevorderen, nooit is het echter geoorloofd, zelfs niet om zeer ernstige redenen, het kwade te doen, opdat het goede daaruit zou volgen; dat wil zeggen dat men niet positief mag willen, wat in zijn wezen een overtreding van de morele orde betekent en dus mensonwaardig is, ook al bedoelt men daarmee het welzijn van het individu, van het gezin of van de maatschappij te verdedigen en te bevorderen" 
 
De huidige contraceptieve praktijken leiden in de overgrote meerderheid tot het nemen van contraceptieve pillen/spiralen met ernstige bijwerkingen. Vruchtbaarheid is geen ziekte, er is dus in wezen geen enkel indicatie om dit als een ziekte te behandelen, zeker niet met een risicovolle behandeling waarvan de neveneffecten ook nog in een aantal gevallen dodelijk of zwaar invaliderend verlopen. Waarom onze Kerk in haar huwelijksbegeleiding niet systematisch leert dat verantwoord ouderschap met eerbiediging van elkaars vruchtbaarheid wel kan met name door grondige studie en ervaring met de eigen vruchtbaarheid met een methode zoals door het Duitse episcopaat werd ondersteund. Dit is bij ons toegankelijk door een wetenschappelijk en psychisch ondersteunende vastgelegde methode (sensiplan®) als koppel te ervaren. Dit negeren en weigeren daaraan zijn medewerking te verlenen blijft voor de gezinspastoraal van onze kerk niet alleen een open vraag waarom, maar een zware verantwoordelijkheid. Het afwijzen van contraceptie en het gebrek aan stimuleren van ethisch verantwoord ouderschap met eerbied voor mekaars vruchtbaarheid heeft ertoe geleid dat het huwelijk zelf niet meer voorkomt. Neen, men laat "sensoa" los op onze jeugd, deze propageren hedonisme en veilige seks met pil en condoom, zij zijn de grootste abortusproviders in Vlaanderen en tak van een internationale organisatie die alles propageert wat tegen een gezond gezin ingaat. Aangezien de verantwoordelijke voor het Katholiek onderwijs Mieke Van Hecke in het promoten van sensoa het voortouw heeft genomen, kunnen we dus niets verwachten van een menswaardige opvoeding tot verantwoord ouderschap en liefdevol ontstaan en bewaren van gezinnen. Misschien mogen we alleen hopen dat de opvolger het roer zal omgooien. Dit zou betekenen dat het huidig model van seksuele opvoeding in onze katholieke scholen getoetst wordt aan de dramatische resultaten van gezinsontbinding. Het roer omgooien en verantwoord ouderschap binnen het monogame huwelijk en gezin onderstrepen met eerbiediging van de vruchtbaarheid moet de nieuwe boodschap zijn. 
 
De idee dat zoiets bestaat als "groei-ethiek" en het door het episcopaat niet veroordelen van daden die tegen de menselijke waardigheid ingaan zoals contraceptie en denken dat daaruit iets goeds gaat voortkomen, is een zware verantwoordelijkheid die miljoenen gezinnen treft. Deze lopen verder de ondergang tegemoet door de contraceptie en het hedonisme als nieuwe groeimoraal te menen moeten volgen. Het is zoals de rattenvanger van Hameien. Contraceptie leidt tot het totaal verdwijnen van het fundament van onze samenleving, het gezond gezin. 
 
Dr. Luc Kiebooms 
 
Dat de secretaris generaal van de Bisschoppensynode voor het gezin de antwoorden van de Belgische bisschoppenconferentie heeft afgewezen werd in de studiedag niet ter sprake gebracht. 
Ook de antwoorden van Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland, Luxemburg kregen een afkeuring. 
​