Zaligverklaring en heiligverklaring

Verschenen in POSITIEF nr. 444 – SEPTEMBER  2014 

​Sedert het begin van de Kerk heeft men de zorg gehad om voorbeelden van sommige verdienstelijke christenen te onderstrepen. De Kerk heeft twee stappen van erkenning: de zaligverklaring en de heiligverklaring. 
 
De titel 'heilig' heeft zijn oorsprong in de katholieke Kerk. In het Latijn vindt men het begrip: iemand die is uitgekozen, apart is gezet, om toegewijd te zijn aan God. In het judaïsch verleden sprak men van 'rechtvaardige', d.w.z. iemand die in zijn leven de wil van God respecteert. In de psalmen spreekt men van 'rechtvaardigheid', een deugd die God in alle domeinen respecteert. Dit begrip 'rechtvaardigheid' heeft geen enkel verband met het huidig idee van gerechtigheid, juridisch of verdelend. Elke menselijke waarde werd gemeten aan de eisen van God. 
 
De waarde die de primitieve Kerk speciaal op prijs stelde, was het martelaarschap. Ik leg uit: elke christen die werd gemarteld of gedood omwille van zijn geloof in Christus. Hun getuigenis moest worden getoond op een eminente wijze. De Kerk heeft nooit zelfmoord aanvaard, en vooral niet die om zijn naaste te vernietigen. 
 
Er is het vreedzamer getuigenis van de 'Belijder'. Dit heeft niets te zien met de biecht. Het gaat om mensen die hun onwankelbaar geloof tot uiting brachten tegenover vijandige opinies ten opzichte van het christelijk geloof. 
 
Voor uitmuntende katholieke geleerden reserveert men de titel 'Kerkleraar', zoals bijvoorbeeld de H. Thomas van Aquino. 
 
Pausen, bisschoppen en priesters die een voorbeeld waren van pastorale ijver zijn een voortreffelijk voorbeeld. Denken we maar aan de twee pausen die recent zijn verheven tot de eer van het altaar: paus Johannes XXIII en paus Johannes Paulus ll. 
 
Er zijn eveneens ontelbare christenen die werden geëerd voor hun voorbeeldig leven als familievader of -moeder. Ook religieuzen zoals bijvoorbeeld Pater Damiaan of Zuster Theresa . 
 
Duizenden christenen zijn zalig- of heilig verklaard. Wat is het verschil hiertussen? Een voorbeeldig persoon, van wie men opmerkte dat zijn leven verbonden was met God en die het bewijs leverde van zelfgave voor zijn naaste, werd zalig verklaard. Herinner u de zaligsprekingen uit het Evangelie: "zalig zij die ... " (Zie Mat. 5, 3-11) 
 
Er zijn zij die, bovenop hun voorbeeldig leven, hebben getoond hoezeer hun leven was gehecht aan God tot op het punt dat gebeden ter hun intentie uitliepen op een of meerdere mirakels. Sedert een honderdtal jaren is de Kerk erg veeleisend geworden. Ze wou genezingen die werden erkend door onloochenbare bewijzen, en niet door wat er wordt gezegd of door inbeeldingen! 
 
De Kerk zorgt ervoor christenen te vinden die deze titels waardig zijn en die zich heel bijzonder wenden tot gelovigen van dezelfde tijd.
 
Het is moeilijk de lange lijst van zaligen en heiligen op te sommen. We vinden reeds de namen van de eerste christelijke martelaren in de tekst van het eucharistisch gebed tijdens de eucharistieviering. 
 
Eertijds stelde men in de hiërografie (vooral in de schilderkunst en de beeldhouwkunst) heiligen voor met een stralende schijf achter hun hoofd. We mogen niet vergeten dat het weinig geleerde volk diende te worden geholpen om de figuur te herkennen volgens zijn specifieke attributen. 
 
Eveneens was er de gewoonte om 'souvenirs' van heiligen te bewaren onder de vorm van relikwieën. Vandaag, sedert de uitvinding van de fotografie, is het veel eenvoudiger om zich een figuur voor te stellen. Zoals een foto heeft een relikwie geen andere betekenis dan een referentie, een verwijzing te zijn, of een souvenir van iemand. Er komt geen magie aan te pas! Het is gewoon een geheugensteuntje om zich de religieuze kwaliteiten van iemand te herinneren en door de Kerk in een nevenruimte is geplaatst. 
 
Het bemiddelingsgebed tot de heiligen kan maar deze betekenis hebben: vragen dat iemand voor ons 'een goed woordje doet' bij God. Men vereert heiligen, maar alleen God aanbidt men! 
 
Tijdens de middeleeuwen bestond de praktijk van ontoelaatbaar handelsverkeer van relikwieën in onderlinge betrekking met aflaten. Het waren menselijke misbruiken die vooral de lichtgelovigheid van eenvoudige mensen uitbuitten! 
 
In onze tijd, die zich verlicht noemt, vindt men ook genoeg fetisjisme dat bovennatuurlijke krachten toeschrijft aan smakeloze objecten. Dus niets nieuws onder de zon! 
 
Laten we de ideeën goed op hun plaats houden: heiligen zijn voorbeeldige personen, die hun gebreken en hun zonden hadden, zoals elk ander mens. Enkel hun gerichtheid naar God was onwrikbaar! Het zijn goede voorbeelden om na te volgen en een uitnodiging om de Heer God in het centrum van ons leven te plaatsen! 
 
Walter Peeters, pr.