Dogma's

Verschenen in POSITIEF nr. 445 – OKTOBER  2014 

​Een woordenboek zegt hierover: geloofsartikel, leerstelling over geloof of moraal die aan katholieken verplichtend wordt voorgehouden, een geopenbaarde waarheid welke als zodanig door de Kerk is erkend. 
 
Vooral in onze streken roepen zulke woorden grote weerstand op: onvrijheid, fysiek of moreel, lijkt het ergste te zijn wat een mens kan overkomen. Er is ook een andere kant: heldere omschrijvingen van leer en leven staan garant voor de eigenheid, de identiteit van het katholiek geloof. Je weet dan precies waar je aan toe bent en dat biedt vastheid, met name in een periode van subjectivisme waarin ieder er zijn of haar eigen kleine waarheid op na wil kunnen houden. 
 
Bovendien is niemand verplicht om katholiek te zijn en de kerkelijke overtuigingen te aanvaarden. Het fundament van het christelijk geloof is de Heilige Schrift, de Bijbel als boek van God. Daarbij de Traditie, dat wil zeggen de uitleg over God, Jezus Christus, de werking van de Heilige Geest, het eeuwig heil van de mensen, de genade, de inbreng van Maria bij de verlossing, de betekenis van de Kerk en haar sacramenten, de geboden en de zaligsprekingen, alles wat bijdraagt aan de levenswijze welke van de christenen gevraagd wordt om te beantwoorden aan wat het Tweede Vaticaans Concilie aanduidt als: heiliging. 
 
De bisschoppen zijn geroepen om in apostolische geest hun diocees als plaatselijke Kerk leiding te geven, door een juiste verkondiging en door ordening van het christelijk leven der gelovigen. Het kerkelijk leerambt ligt altijd in de lijn van het Woord van God, het staat er niet boven (Dei Verbum 10). Een dogma brengt dus geen nieuw geloof. 
 
Wanneer de bisschoppen op een oecumenisch concilie en de paus als hoofd van het bisschoppencollege expliciet een uitspraak doen., spreekt men van kerkelijk leergezag. (Lumen Gentium 25) Ex cathedra, dat wil zeggen als te aanvaarden geloofsovertuiging, geschiedde dit voor het laatst door Pius XII in 1950 aangaande de opname ten hemel met ziel en lichaam van Maria. In het geding is de unieke betrokkenheid van de Moeder van Christus bij het verlossingmysterie, waarbij ook het lichaam deelt in de verrijzenis. Anders gezegd: de leeruitspraak gaat over Maria, maar ook over de Kerk en over onszelf. 
 
De encycliek Humanae Vitae van Paulus VI uit 1968 benadrukt dat bij de seksualiteitsbeleving van man en vrouw liefde en vruchtbaarheid niet naar willekeur ontkoppeld kunnen worden, omdat de mens daarin deelneemt aan Gods scheppingswerk. Er is sprake van heilig spel, niet van speelgoed. Bij de kwestie van wel of geen deelname aan de communie van (niet kerkelijk) hertrouwden, gaat het om de betekenis van de huwelijksband in Christus' naam. 
 
Een katholiek dogma, een kerkelijke leefregel komt niet uit de lucht vallen, maar heeft een wording en een samenhang die men kan bestuderen en die door een goede catechese inzichtelijk gemaakt dient te worden. 
 
Dogma's fungeren als bakens langs de weg van het leven met Christus en binnen de bedding van de Kerk. Het gaat om de realiteit van het geloof tot in het vlees. Dikwijls moeilijk, vaak verrijkend. 
 
Mgr. Joris Schröder