Aanpassing, afwisseling, actualisering

Verschenen in POSITIEF nr. 454 – SEPTEMBER 2015

Mensen stellen vragen. Dat ervaar ik bij jongeren, soms heel onbevangen. Dat ervaar ik bij ouderen, dikwijls teleurgesteld maar nu en dan ook gelouterd door veranderingen in Kerk en geloofsbeleving, in liturgie en parochieland. Die vragen gaan meestal niet rechtstreeks over geloof. Het zijn nogal eens opmerkingen of indrukken in de geest van wat onze media voorhouden. Vooral over liturgie en sacramenten, en over van alles dat in de beeldvorming verbonden is met het katholiek leven. Soms naar aanleiding van een uitvaart die men heeft bijgewoond of een buitenlandse herdenkingsviering van een ramp op de tv - in Nederland hebben zulke ceremonies steeds minder verwijzing naar een algemeen erkende godsdienst.
Het gaat over de Eucharistie en daarmee over het visitekaartje van het katholieke Kerk. Die stelt het kruisoffer van Jezus Christus present en laat ons deelnemen aan de Maaltijd des Heren. Daardoor blijven wij verbonden met het leven van God als onze Vader, de liefde van Jezus als zijn Zoon, het licht en de kracht van hun beider Heilige Geest. De vaak geventileerde kritiek is bekend. Men vraagt om aanpassing in taal en vorm - meer eigentijds, om afwisseling - modernere teksten en hedendaagse muziek, om actualisering - door de Bijbel op de krant te leggen. Wat is hier in het geding?
Aanpassing. Kun je God aanpassen aan ons begrip? Het mysterie van God maakt zich kenbaar in deze wereld in de schepping, in de mens en vooral in de persoon van Jezus Christus, God en mens tegelijk. Zo heeft Hij zich aangepast aan ons. De menswording als meesterstuk van God, met name in Jezus. Begrippen als heerlijkheid, zonde, offer, heil, verrijzenis, genade, ziel, gerechtigheid zijn veelal bijbels gemunt en laten ons iets vermoeden van het eigene van ons geloof, van God die in de wereld leeft, maar die niet van de wereld is.
Afwisseling. In moderne muziek en in hedendaagse poëzie vindt men veel herhaling, een zinswending of gebaar dat telkens terugkomt. Wie steeds afwisseling wenst, zoals herhaalde partnerruil, blijft waarschijnlijk voortdurend onvoldaan. Tenzij je in een woord je overtuiging uitspreekt en in een vaste tekst je hart legt: 'Ik houd van jou, schat.' Het Onzevader is het basisgebed van Jezus en ik kan daarin steeds opnieuw proberen om zijn ervaring tot de mijne te maken, zodat God de bron en de Vader wordt van mijn bestaan. Doorleefd en authentiek.
Actualisering. De vormen en gewoonten veranderen. Ons leven speelt zich af tussen geboortepijn en sterven, tussen geweld en vrede. Een christen herkent de diepere zin van dat alles in God, de Vader van Jezus Christus en daarmee ónze Vader. Zo heeft zijn liefde zich verbonden met onze breekbaarheid en zo haalt God ons weg uit de beslotenheid van hier en heden. De Kerk is 'herinneringsgemeenschap', dankzij de werking van Gods Geest.
Initiatie en vertrouwdheid zijn bij dit alles onmisbaar. Daarom graag: een hartelijke gemeenschap die zorg draagt voor diaconie, maar ook voor vorming en persoonlijke groei. Alleen dan wordt ons christelijk geloof bron van hoop en van vreugde.
 
Mgr. Joris Schröder
Den Bosch.
 
Dit artikel verscheen ook in kn 22.