Het recht van volwassenen om kinderen te doden

Verschenen in POSITIEF nr. 467 - DECEMBER 2016

Het eerste geval van euthanasie in België. Alle details van dit geval werden onthuld. Waarschijnlijk omdat de aanhangers van wat men "de zachte dood" noemt, weten dat de gemeenschap nog niet klaar is om de Staatsmoord van een minderjarige te verwerken.
 
Volgens Wim Distelmans, (1) directeur van het Controle-centrum van euthanasie, zou het gaan om een jongere van 17 jaar. "Hij leed ondraaglijke fysische pijnen" legde Distelmans aan de BBC uit. "De dokters hebben sedatieven gebruikt om de coma in te leiden als deel van het proces"
 
Het is dus de eerste keer dat men de wet van 2014 toepast, die zelfs uitgebreid werd tot minderjarigen om hen de mogelijkheid te geven te sterven met euthanasie praktijken. De voorwaarden om een kind of jongere te doden - leeftijdgrenzen om toegang te hebben tot euthanasie zijn niet voorzien - zijn de volgende: de dokters die een uitgeklaarde instemming hebben verkregen van de twee ouders of van wettelijke vertegenwoordigers van de minderjarige, zijn gewettigd om "een einde te stellen aan het leven van een kind. Dit als het zich bevindt in een uitzichtloze medische situatie; het zich bevindt in een staat van constant en niet verdraagbaar fysisch lijden en een vraag voor euthanasie voorlegt". In elk geval moet de kleine patiënt zich in een terminale fase van de ziekte bevinden. Zoals de wettekst het aangeeft: het lijden kan enkel fysisch zijn, niet psychologisch. Het is echter een dwang die men gemakkelijk kan overwinnen. aangezien alle lijden zich weerspiegelt op het psychologisch vlak. Het is op dit laatste vlak dat de patiënt beslist of zijn eigen lijden verdraagbaar of niet verdraagbaar is.
 
Wat betreft de vraag van de minderjarige om te sterven, is het nodig dat deze vraag wordt geëvalueerd door de Federale controle- en evaluatiecommissie voor euthanasie.
 
Men dient in verband hiermee op te merken dat een minderjarige in België geen huis of zelfs geen auto kan kopen of verkopen. Maar hij kan wel vragen om een einde aan zijn leven te stellen. De paradox is duidelijk: juridische onmogelijkheid bij het verkopen; juridische mogelijkheid bij de beslissing te sterven. En op de koop toe, de garantie dat er een 'pool' van experten is om na te gaan of het kind of de jongere een "mogelijkheid van onderscheiding" zou hebben, garandeert niets. Inderdaad, een minderjarige kan meer dan een volwassene gemakkelijk beïnvloed worden door het lijden dat hij/zij ziet op de gezichten van zijn ouders, door de fysieke pijn en de paniek die hem/haar bereikt. Onder foltering is niemand - en nog minder een kind - echt vrij om te beslissen. Men dient ook toe te voegen dat de dokters euthanasie aan de minderjarige kunnen aanraden: het suggestieve effect die de jongere ertoe brengt om te vragen te sterven (een hypothese die hij voordien nooit in beschouwing had genomen) kan nooit a priori worden uitgesloten.
 
In januari 2014, bijna 1,5 maand voor de definitieve goedkeuring van de wet in het Belgisch parlement, hebben 58 parlementairen van de parlementaire Vergadering van de Raad van Europa een geschreven verklaring uitgewerkt. Daarin verklaarde men dat de Belgische Senaat "op een verkeerde manier op zich neemt dat de kinderen in staat zijn hun uitgeklaarde instemming tot euthanasie te geven en dat ze de ernstige betekenis en de complexe gevolgen die met zo'n beslissing verbonden zijn, kunnen begrijpen". Vervolgens voegden ze eraan toe dat "deze stemming van de Belgische Senaat sommige van de meest kwetsbare kinderen verraadt. Dit door het aanvaarden dat hun leven geen intrinsieke waarde meer kan hebben en dat ze moeten sterven". Ook nog dit: "ze verdedigen het onaanvaardbare geloof dat een leven onwaardig zou kunnen zijn om geleefd te worden, wat de basis zelf van een geciviliseerde maatschappij aantast".
 
Er bestaat een normatief voorwendsel op Europees niveau om de aanmoediging tot de dood tegen te stellen vanwege de nationale parlementen. Ofschoon de euthanasie-'winden' steeds sterker blazen in de machtspaleizen. Maar het gaat enkel om aanbevelingen of richtinggevende documenten, zonder dwingend karakter voor de leden van de staat. Men kan bijvoorbeeld herinneren aan de Aanbeveling N. 1418 van 1999 van de Europese Raad die "de Staatsleden van de Raad van Europa aanmoedigen om de waardigheid van ongeneeslijke zieken en stervenden te respecteren en te beschermen door het absoluut verbod te handhaven om intentioneel een einde te stellen aan het leven van ongeneeslijke zieken en van stervenden". Op dezelfde manier verklaart de Resolutie nr. 1859 van 2012 dat "euthanasie altijd moet worden verboden in de betekenis van: gebruik van behandelingen door actie of door nalaten/weglating/verzuim en zo toe te laten om intentioneel de dood van een persoon te provoceren".
 
Als dit geldt voor de volwassenen, moet dit a fortiori gelden voor de kinderen. Zij zijn, op internationaal niveau, beschermd door meerdere wetgevingen. Hier brengen we enkel de Resolutie in herinnering van het Europees Parlement 372/88, 327/88 en 16/03/89; de Aanbeveling van het Europees Parlement 1046/86; de Aanbeveling van de Raad van Europa 1100/89 en 874/79. We herinneren uiteindelijk aan de Internationale Conventie over de Rechten van het Kind (1989) en de Verklaring van de Rechten van het Kind (1959), goedgekeurd door de UNO.
 
De Belgische wet over de euthanasie voor minderjarigen wil uiteindelijk geen vermoeden geven aan de minderjarige tot "recht" om te sterven. Een recht dat in elk geval voor niemand bestaat, maar wel aan de volwassenen het "recht" geeft om hun kinderen te doden.
 
Tommaso Scandroglio
Rome.
 
(1) Deze wordt in Engeland ook 'dokter dood' genoemd.