Bedevaart 2017 : Toespraak van de voorzitter

Verschenen in POSITIEF nr. 476 – NOVEMBER 2017

​Beste bedevaarders,
 
Het bezoek aan het graf van de zalige priester Poppe blijft een hoogtepunt in onze jaarwerking. De doelstelling van ons genootschap is nog steeds actueel. Na het concilie Vaticanum Il ontstonden een hoeveelheid aan interpretaties van de kern van ons geloof en door ondoordachte experimenten werd ook de heilige liturgie ontheiligd. Spijtig genoeg heeft dit geleid tot het massaal uittreden van priesters, leeglopen van de seminaries en tot op vandaag een oorzaak van totale geloofsvernietiging. De ontkerkelijking is nu zo toegenomen dat ook de kerkgebouwen aan de vernietiging worden prijsgegeven.
 
Het is goed priester Poppe toe te lichten. Hij kijkt u vriendelijk aan met een glimlach op zijn gelaat, maar hoe begon hij als priester zijn apostolaat nu 100 jaar geleden? Hij werd onderpastoor in de armenwijk SinteColeta en ik citeer uit het boek van E. De Roover Postulator (Priester Poppe Leven en zending Lannoo 1987 pag. 160 e.v.) De vicaris-generaal zei: "U bent benoemd ... op Sinte-Coleta, een arbeiderswijk ... Gehoorzaam aan uw pastoor in alles ... ik wil u het volgende op het hart drukken: ga in alle huizen, maar zet u nergens neer." Daarmee kon hij beginnen. Zijn pastoor wist niet eens dat priester Poppe een doctoraat in Thomistische wijsbegeerte had. De pastoor verwittigt hem dat slechts de helft van zijn parochianen de paasplicht vervult en dat er veel socialisme is in de wijk. Mochten we nu van helft spreken dan zouden we blij zijn. De pastoor wilde geen geleerde, maar een godvruchtige onderpastoor, hij mocht zich niet tussen het volk zetten, maar in het koorgestoelte! Priester Poppe ging in de wijk rond, het was zomer en er gebeurde veel op straat, de kinderen waren overal aanwezig. Priester Poppe wilde hun een aangepaste catechese geven, niet een met onverstaanbare van buiten te leren teksten. Hij wilde ook dat iedereen kon komen en de armen niet werden uitgesloten. Weldra was er een onenigheid tussen de pastoor en priester Poppe, omdat deze de kinderen toeliet van arme arbeiders, ook als deze slechts burgerlijk gehuwd waren. De kinderen werden georganiseerd in een communiebond met medewerking van catechisten waarvoor hij en met wie hij een programma had samengesteld. Tijdens de vakantie spoorde hij de kinderen aan om de H. Eucharistie bij te wonen. Zijn uitstraling had zo'n succes dat de kerk vol liep. Priester Poppe deed beroep op edelmoedigheid van ander mensen, en hoopte dat zijn pastoor niet teveel kritiek zou hebben, omdat de kinderen vuile klompen aanhadden. De harde winter van 1916-17 leidde tot zwarte armoede. Priester Poppe gaf alles weg, tot zijn geliefde viool toe via het pandjeshuis. Ook ging hij zelf bedelen, hoewel dit voor hem zeer zwaar was. Toen vrienden zijn viool terug aankochten en ze hem deze teruggaven wilde hij ze niet terug omdat eens de armen gegeven altijd gegeven. De arbeiders waren opgetogen wanneer hun kinderen mee mochten zingen en zonder onderscheid werden benaderd. Hun kleren deden er niet toe. Dit was in tegenstelling met de opvatting van de pastoor. Deze kon het werk van priester Poppe niet appreciëren en ontbond wat hij tot stand had gebracht.
 
Gelukkig dat zijn catecheten zo goed en zo kwaad als het ging onder zijn bezielende leiding zijn werk voort hebben gezet. Toen zijn ziekte hem velde, werd hij naar Moerzeke overgeplaatst als geestelijk directeur van de zusters alhier. Feitelijk vanaf zijn ziekbed had hij door zijn brieven en persoonlijke contacten een belangrijke invloed. Kardinaal Mercier maakt hem aalmoezenier van de priesterkandidaten met legerdienst. Ook daar had hij door zijn levenswandel en spiritualiteit een belangrijke invloed. De Eucharistische kruistocht die tot aan de jaren zestig heeft bestaan was volledig op die priesterlijke spiritualiteit van priester Poppe uitgebouwd.
 
100 jaar geleden bestond de crisis van de priesters dus ook. Priester Poppe was bewust van de diepgaande problematiek, waarbij priesters de arbeiders niet konden respecteren, en voorbijgingen aan de liefde die de menselijke waardigheid onderbouwt. De afbraak van de Kerk is dus niet nieuw, elke tijd heeft zijn problemen gekend of het nu de Heilige Franciscus was die de terugkeer naar de armoede uitschreeuwde in de jaren 1200 of Vincentius a Paulo of het de grote Theresia van Avilla en  Sint Jan van het Kruis was of Edith Stein die in de gaskamers van de Nazi's werd omgebracht omdat de Zwitserse karmelietessen, zelfs ondanks aandringen van Paus Pius XII, deze om 'politieke redenen' niet wilden onderdak bieden. Het is van alle tijden.
 
De huidige crisis waarbij nog geen tiende meer van de 50% van de SinteColeta parochie ten tijde van Poppe wordt gehaald, is tot stand gekomen sedert de zestiger jaren. De interne crisis ontstaat openlijk omdat op enkele individuele uitzonderingen na de episcopaten van West Europa en Noord Amerika ondanks Verbum Dei 19 van het concilie Vaticaan Il dat onomwonden verkondigt dat het heilig evangelie de woorden en de daden van Jezus zijn, dit anders interpreteren. Dit leidt tot de meest fantastische interpretaties en uithollen van de geloofsinhoud ondanks de pauselijke tussenkomsten. En tweede feit was het afwijzen van de encycliek Humanae Vitae. In ons taalgebied vormen daarbij de experimentele liturgie. de afwijzing van de historiciteit van de Evangelies in de verkondiging en de ontkenning van 'zonde en de kwade' -rnet name dat sommige daden altijd en in zichzelf moreel verwerpelijk zijn (Veritatis Splendor)- de basis van het probleem.
 
Ook de crisis van het episcopaat is niet nieuw, het episcopaat in Zweden dat ten tijde van Luther de overstap maakte, evenals Noord Duitsland en Nederland, met de gewelddadige acties tegen de heiligen en de Eucharistie, de Beeldenstorm en de martelaren van Gorkum. De bisschoppen van Engeland ondersteunden de anglicaanse kerk onder leiding van Hendrik de Vlllst8 , quasi eenparig op de heilige Thomas More en Bisschop Fisher na. Deze werden zoals Johannes de Doper en onze bisschop Sint Lambertus van Luik als martelaren gedood voor dezelfde idealen.
 
De actuele bewering van hooggeplaatste geestelijken dat we niet weten wat Christus heeft gezegd omtrent de huwelijkstrouw is het zoveelste tragisch bewijs van het afbreken van de eenheid van de Kerk in geloof. Wanneer zal de Catechismus van de Katholieke Kerk eindelijk aanvaard worden?
 
Na het concilie en zonder dat er één enkele tekst dit onderbouwde werden overal experimenten opgezet waarbij de Eucharistie, de sacramenten en vooral het priesterschap werden neergehaald. Onze kerken werden ontdaan van hun heiligen, en zelfs overschilderd. Ook Sinte-Coleta ontsnapte ternauwernood aan een overschildering en is gelukkig nog steeds te bewonderen in haar artistieke pracht. Dit neemt niet weg dat andere kerken in snel tempo worden gesloten, ontwijd, herbestemd, of afgebroken. Op dit ogenblik zijn er reeds steden waar de helft van de kerken worden gesloten en er voor een beperkte minderheid aan moslims eens zoveel moskeeën geopend zijn als er kerken zijn. Dit alles gebeurt spijtig genoeg vanuit een vals gevoel van aanvaarding van de secularisatie, en de hoog geroemde non discriminatie, waarbij godsdienst niet meer openlijk beleden mag worden maar teruggedrongen tot de privaatsfeer. De scholen bieden een mix aan, elk wat wils, de dialoogscholen. Kinderen moeten het zelf maar uitzoeken, behalve als ze nog het Katholiek geloof zouden willen belijden. Dan riskeren ze te worden uitgelachen of vernederd. Het is misschien mooi te spreken over een "project", maar de periode dat onderwijzend personeel nog een geloofsopvoeding had gekregen nog minder een opleiding om het geloof door te geven aan kinderen is al lang voorbij. Hoe kan het geloof dan tot bloei komen? Hoe kan een moreel fundament worden onderbouwd met de nefaste ideologie van 'sensoa'. Trouwens wanneer zien kinderen nog een priester die geloof uitstraalt?
 
Het kan niemand ontgaan zijn dat het document Amoris laetitia van Paus Franciscus tot kritische bemerkingen heeft geleid. Sta me toe uw aandacht te vestigen op evenzeer kritische bemerkingen om het zacht uit te drukken op de encyclieken van de Heilige Paus Johannes Paulus Il (H JP Il). De kritische bemerkingen kwamen toen uit een andere hoek, bijvoorbeeld uit de faculteit theologie Leuven. Haar kritiek op de H JP Il ging in wezen over het niet aanvaarden van zijn personalistische opvattingen: de mens is door God geschapen, naar zijn beeld en gelijkenis. God heeft ons een lichaam gegeven dat ten diepste uitdrukt wie we zijn, man of vrouw; de betekenis van ons lichaam is uitdrukking van onze persoon; de menselijke waardigheid eerbiedigt dit plan van God; de communicatie met ons lichaam moet ten allen tijde uitdrukking zijn van een liefdevolle communicatie; daarin juist - in die communicatie - zijn we beeld van God. De H JP Il stelt: het huwelijk als gave van man en vrouw in de diepste intimiteit van ons lichaam aan elkaar, wordt getekend door daden die liefde en leven doorgeven. De woorden van Christus tot de farizeeën op hun vraag wat Hij er wel van dacht dat Mozes toeliet de vrouw door te zenden met een scheidingsbrief leidde tot een antwoord van Christus dat God die ons geschapen heeft deze diepste intimiteit van het huwelijk ons tot medewerkers maakt van zijn liefdesplan verbonden aan het doorgeven van leven.
 
De onontbindbaarheid van een eens gegeven woord met het oog op de kinderen die recht hebben op een vader en een moeder, die mekaar met hun hart beminnen, is een essentiële kern en hoeksteen van de opbouw van een maatschappij die de menselijke waardigheid respecteert. Dit kan niet overgelaten worden aan gevoelsmatige elementen die de boventoon zouden voeren. De liefdesgave van de man aan zijn vrouw waardoor zij moeder en hij vader wordt, moet leiden tot een volwassen liefde. Dit komt tot uiting door de blijvende hartelijke inzet voor mekaar en voor de kinderen als God die schenkt. God schenkt de kinderen, ze kunnen niet 'geëist' worden als een recht. Daarom zijn de kunstmatige bevruchtingstechnieken die in de veterinaire wereld hun bestaansrecht hebben, niet de menswaardige uitdrukking van het doorgeven van het leven in ons bestaan. De uitwassen van één man met meer dan honderd kinderen uit kunstmatige bevruchting, de embryoselectie, het invriezen van embryo's en wanneer ze niet worden ingeplant het vernietigen ervan, het bevruchten van lesbische vrouwen, adoptie door homoseksuele koppels, zijn zoveel uitdrukkingen die het recht van de kinderen schendt en de vrouw herleidt tot een object, een gebruiksvoorwerp. Zelfs wanneer zijzelf initiatieven neemt, dan nog wordt zij herleid tot een object op analoge manier wanneer zij door anticonceptie haar vruchtbaarheid moet inleveren. Niemand zet een arm of een been af, zomaar. Het beleven van de vruchtbaarheid met de volle eerbied voor het lichaam is een opdracht. Het veronderstelt harmonie en dialoog. Van de onvruchtbare koppels zou zo'n 50 % spontaan zwanger kunnen worden wanneer de vruchtbaarheidstekens kunnen worden geleerd en de dialoog tussen man en vrouw daaraan verbonden. En zo is het verantwoord ouderschap evenzeer slechts mogelijk in ware dialoog. De zogenaamde feilloze pil blijkt in de praktijk helemaal niet zo te zijn, ze leidt tot duizenden abortussen. De beleving van de vruchtbaarheid met volle eerbied ervan bij man en vrouw, in dialoog, maakt het beleven van liefde en menswaardig doorgeven van leven tot een vreugde die het huwelijk onderbouwt en in stand houdt. Dit alles wordt in de encycliek Amoris laetitiae uitvoerig toegelicht. Maar zoals door één enkel verschoven pan een kleine lek in het dak dramatische gevolgen kan hebben, zo is het ongenuanceerd uitvergroten van één voetnoot nu al maanden lang aanleiding tot polemieken. Ten tijde van de H JP Il stond hij voortdurend onder kritiek omwille van zijn encyclieken waarin hij de schittering van de waarheid van het moreel leven verkondigde. Daarin werd steeds de heiligheid van het eens gesloten huwelijk en de heiligheid van de Eucharistie als grondstenen van het geloofsleven verkondigd. Godsdienstfaculteiten zoals Leuven, maar ook in heel west Europa en Noord Amerika hebben dat bekritiseerd. Het zijn deze faculteiten maar spijtig genoeg ook in hun kielzog bisschoppelijke conferenties die ervoor gezorgd hebben dat het licht van de waarheid werd en wordt uitgedoofd of uitgedoofd is. Uiteindelijk dreigt het eens gesloten huwelijk in vraag te worden gesteld. We zijn opnieuw bij de farizeeën aanbeland die de scheidingsbrief van Mozes aan Christus voorleggen. Maar in plaats van naar het antwoord van Christus te luisteren, worden zij die zich daarop beroepen als farizeeën gebrandmerkt. Dit is het nieuwe drama. Na de reeds 50 jaar afwijzing van anticonceptie verbod, die geleid heeft tot de totale ontbinding van onze gezinnen en zelfs het niet meer tot stand komen ervan, wordt nu ook in het spoor van de secularisatie het huwelijk volledig onderworpen aan feitelijke willekeur. Dit is spijtig genoeg de inhoud van de huidige commentaren. Alle mooie woorden en complexe uitdrukkingen ten spijt. Het is de oude zonde, de boom van de kennis van goed en kwaad waarvan de vruchten eten het eigen geweten voedt, maar zonder of ten koste van Gods wet. Als resultaat vinden we bij de talrijke gebroken gezinnen kinderen als "wezen, maar met ouders nog in leven", zoals Paus Franciscus schrijft in zijn encycliek.
 
Zijn er geen gezinnen meer volgens Gods plan, dan ook geen priesters meer naar zijn hart. De priesters die er nog zijn, blijven getekend door ontheiliging van hun wijding. De lofzang tot God zingen op waardige wijze is uitgedoofd. Er is nu reeds decennia plaats gemaakt voor liturgie die de Kerk niet toehoort maar teksten vanuit een individuele groep of priester, de gekende liturgie met losse blaadjes zoals veelvuldig voorkomt. Dit gecombineerd met de dubbelzinnige gezangen van Huub Oosterhuis leidt tot een vrijblijvend amalgaam. Om het evangelie te parafraseren geven de priesters op die wijze stenen in plaats van brood, slangen in plaats van vis en schorpioenen in plaats van eieren. Zij verkopen de secularisatie in plaats van de oproep van Paulus aan de Romeinen: "stem uw leven niet af op deze wereld".
 
Dat ieder waakzaam blijft over het lot van de kerkgebouwen. Het drama is dat de leden van de kerkfabrieken zelf dikwijls niet meer kerkelijk zijn en dat de priesters die deze nepliturgieën vieren geen enkel inspanning meer doen om hun kerken en hun kunstschatten, God toegewijd en gewijd, te behouden. Na de Beeldenstorm van de zestiger jaren van vorige eeuw, is er nu zelfs onverschilligheid tegenover het gebouw zelf. Dit wordt gewoon afgeschreven, ontwijd. herbestemd, afgebroken. Zelfs deze waarin nog elk weekend Gods lof zou worden gezongen moeten wijken voor "centrumkerken", waar niemand iemand kent, gelovigen ronddolend door federaties en eenheden. Het opgeven van de parochie - zoals door het kerkelijk wetboek voorgeschreven de basis voor het geloofsleven met een herder, - kan niet opgeheven of vervangen worden door allerhande feitelijk bureaucratische superstructuren.
 
In Tertio verscheen een verhaal over de gewetenproblematiek waar artsen mee geconfronteerd worden bij aanvraag tot euthanasie. De conclusie van de arts toont de tragiek: "Wanneer ik dan lees dat artsen dringend moeten nadenken over euthanasie bij levensmoeheid of voltooid leven, dat we euthanasie "consequent" moeten doordenken, vraag ik me af wat de consequenties wel zijn. Voor ons allen en voor artsen in het bijzonder.
 
Hoelang duurt het nog vooraleer het gewoon is een "spuit-je" te vragen als men oud is - en wie bepaalt daarbij wat "oud" is? Euthanasie schijnt steeds meer een "verworven recht" waarbij de wet een bijkomstig, vervelend detail lijkt. Het is moeilijk daar geen economische logica in te zien. En het is nog moeilijker niet cynisch te worden bij de gedachte dat tegemoetkomen aan zo'n doodswens een teken van "christelijke barmhartigheid" zou zijn."
 
Hoe onze Broeders van liefde daar in meestappen is onbegrijpelijk, intussen zwijgen en zwijgen onze bisschoppen na de interventie van de kardinaal bij zijn aantreden en dit in het Belang Van Limburg, waar hij kritisch was tegenover de eis tot euthanasie in Christelijke instellingen. Nu zijn het deze instellingen die zich dat recht toe-eigenen. Intussen is het oorverdovend stil.
 
Misschien toch één positieve noot om te eindigen: de priesterwijding in de kathedraal te Mechelen van Stefaan Bosch. Hij vraagt met aandrang dat we "bidden voor priesters" (www.biddenvoorpriesters.be) ondersteunen. Laten we deze namiddag op het graf van priester Poppe aan hem vragen heilige priesters voor de kudde te helpen zenden. Bidden we tot de moeder Gods, dat zij ons bijstaat in dit tranendal. SALVE REGINA.
 
Dr. Luc Kiebooms
Schaapsdries 28
3600 Genk.