500 jaar schisma : Maarten Luther

Verschenen in POSITIEF nr. 477 – DECEMBER 2017

Tijdens de voorbije maanden is er wel wat te doen geweest rond het "vieren" van de Reformatie . Ook binnen onze katholieke kerkgemeenschap werd geen moeite gespaard om vieringen te organiseren en soms werden verbazende uitspraken gedaan in het teken van 'de oecumene'. Dat er een rechtvaardig streven naar eenheid van geloof is, daar is niets op tegen. Maar het vertrekpunt moet wel zijn dat men zijn katholieke geloofspunten grondig kent, erkent en wil verdedigen. Oecumene gaat niet om compromissen sluiten. Dat laten we over aan de politiek. Streven naar oecumene is het nodige ondernemen om diegenen die niet in de volheid van het katholiek geloof zijn tot bekering te brengen. Wij moeten de Waarheid verdedigen terwijl wij opkomen voor eenheid. Dat is ook zoals Jezus bad: "Opdat allen één zijn, Vader".
 
Het is mijns inziens gewoon misplaatst om als Katholiek gelovige 500 jaar Reformatie te 'vieren'. Snel wordt verwezen naar de kerkhervorming die Luther heeft bewerkt. Er gingen zelfs stemmen op om de schismatieke Luther 'heilig' te verklaren ... Zelfs wordt beweerd dat Maarten katholiek wilde blijven enz .... Is het niet aangewezen een stap in de geschiedenis te zetten en zich niet alleen maar blind te staren op de 95 stellingen die Luther in de ban hielden ?
 
Na lessen in de wijsbegeerte aan een niet-katholieke universiteit te Erfurt in 1501 e.v. treedt hij in bij de Augustijner Eremieten te Erfurt als gevolg van zijn belofte bij een onweer gedaan. Hij werd vaak gekweld door gewetensangsten die soms tot pathologische afwijkingen ontaarden. Die zielstoestand heeft zeker invloed gehad op tot het uitbouwen van zijn leer. Zijn oversten zagen geen beletsel om hem op 3 april 1507 tot priester te laten wijden. Hij zet zijn studies in het klooster verder. Hij bekomt een baccalaureaat in de theologie aan de universiteit van Wittenberg en doceert daar de moraalfilosofie. Hij kreeg opdracht een reis naar Rome te maken om de belangen van een zevental streng observante kloosters te bepleiten. Hij keert terug als weinig enthousiaste aanhanger van de strenge kloostertucht. Hij aanvaardt professoraat in de H. Schrift en hield voorlezingen over de psalmen, de Brief aan de Romeinen en de Galaten, de Hebreeën en aan Titus tot 1519.
 
In zijn commentaren over de brieven van Paulus vinden we de voornaamste elementen van zijn leer uitgedrukt: de totale verdorvenheid van de menselijke natuur en de uitwendige toerekening van Christus' verdiensten de rechtvaardigingszekerheid. 
 
Op 31 oktober 1517 hechtte hij de 95 thesen over de aflaat aan de Slotkerk te Wittenburg als een protest tegen de aflaatprediking van Tetzel. Hij wordt door Rome ter verantwoording geroepen, maar zijn beschermer Frederik de Wijze van Saksen weet te bewerken dat kardinaal Cajetanus hem in 1518 te Augsburg in verhoor neemt. Zijn heimelijke vlucht naar Wittenberg maakt een einde aan alle hoop op een minnelijke schikking.
 
In een openbaar dispuut ontkent hij het primaatschap van de paus en de onfeilbaarheid van de algemene conciliën. Zijn uitdagende geschriften over de goede werken, de H. Mis en het pausschap noodzaakten Rome tot krasse maatregelen. Paus Leo X vaardigt op 15 juli 1520 de bulle Exsurge Domine uit die de leer van Luther veroordeelt en bij niet herroeping binnen 60 dagen met de ban wordt bedreigt. Na zijn weigering werd die ban uitgesproken in 1521 . Hij brengt geschriften uit tegen de kloostergeloften, de biecht, over de afschaffing van de Mis ...
 
Hij legt het kloostergewaad af en huwt in 1525 de uitgetreden non Catharina van Bora. Hij woonde met vrouw en kinderen in het vroeger Augustijnen-klooster te Wittenberg. Hij verspreidde hatelijke geschriften tegen meerdere universiteiten, waaronder die van Leuven. Het pausschap was volgens hem door de duivel gesticht.
 
Maarten luthers boek 'Over de Joden en hun leugens' is, naast talloze andere van zijn weerzinwekkende geschriften, nog steeds niet weg te denken als bron van het antisemitisme in Europa. Dat wordt in publicaties over hem niet meegedeeld en zodoende volgt een bevooroordeelde zienswijze op de persoon Luther.
 
Luther ligt niet alleen aan de basis van het protestantisme, maar tevens ook aan de oorsprong van Jodenhaat die vooral Duitsland heeft gekenmerkt. Op 10 november 1938, op Luthers geboortedag, brandden de synagogen in Duitsland."
 
Een voorbeeld van luthers eugenetische agenda : "lch bin gänzlich überzeugt, daB Behinderte nur ein vom Teufel besessenes Stück Fleisch ohne Seele sind, die man ersäufen sol/te." (Luthers Tischreden Nr. 45 1 3, Nr. 5207 en ook Nr. 3676). Of in de volkstaal: "Ik ben er volledig van overtuigd, dat gehandicapten slechts een door de duivel bezeten stuk vlees zonder ziel zijn, die men zou moeten verzuipen."
 
Luther verwachtte ook dat bij verdere doorwerking van de Reformatie de Joden christenen zouden worden. Maar In 1543 verscheen Over de Joden en hun leugens (Von den Juden und lhren Lügen), een antisemitische verhandeling over de Joden. Het bevat zeven maatregelen die volgens Luther tegen de Joden moeten worden genomen:
 

1. Synagogen en Joodse scholen moeten in brand gestoken worden.
2. Huizen van Joden moeten afgebroken en verwoest worden. In plaats daarvan moet hun een simpel dak of een stal worden toegewezen.
3. Joodse gebedsboeken moeten afgenomen worden.
4. Rabbijnen en andere Joodse geletterden moet, op straffe van de dood, verboden worden ooit nog iemand het Joodse geloofte leren.
5. Sieraden en geld van de Joden moeten afgenomen worden.
6. Joden mogen zich niet meer op straat vertonen.

 
We hoeven de trieste periode van de midden 20e eeuw jaren niet extra in de verf zetten, we kunnen ons alleen maar afvragen of wij, Katholieken, zoveel aandacht moeten besteden aan een Reformatie, die tenslotte geleid heeft tot een schisma van grote omvang, een belediging voor onze Heer Jezus Christus, Die zijn Kerk heeft gesticht opdat allen één zouden zijn.
 
Zijn de ideeën en de leer van Luther echt waardevol om te spreken van vieren en heiligverklaring?
 
LioneL Nagels
Kard. Cardijnstraat 64/2
2840 Terhagen.