Een deelname aan de hemelse liturgie

Verschenen in POSITIEF nr. 474 – SEPTEMBER 2017


​"Ik ben zo blij. Het priesterschap heeft mij dichter bij de Lieve Heer gebracht en dichter bij de mensen. Ik voel me af en toe een schoft, dat ik niet dag en nacht in aanbidding voor de Heer lig om Hem te danken." Deze woorden van pastoor Berger toen hij 25 jaar priester was, komen terug nu de eerwaarde is ontslapen. De leegte die ontstaat begon met de troost van een práchtige uitvaart. Het Requiem van Duruflé klonk.
 
Daar, in de Antonius Abt-kerk, staat een bronzen hoogaltaar van Brom tegen een kleurrijk mozaïek. Het altaar dat gebruikt werd, was van hout. Best aardig, maar simpel en sober. Wij allen, gevormd in de postconciliaire liturgie, bogen telkens netjes voor dat houten altaar. Wat deed de Russisch-orthodoxe archimandriet, Meletios Webber, toen hij het Evangelie ging zingen? Hij boog diep voor het hoogaltaar, als voor een ikonostase. En het klopte.
 
In de priestercorona bij het eucharistisch gebed probeerde ik me te concentreren op de Heilige, maar dat valt niet mee in het aangezicht van een volle kerk. Ik dacht: "Wat hebben ze ons priesters aangedaan?" Als wij moeilijker kunnen bidden, dan wordt het voor de gelovigen heus niet gemakkelijker.
 
Een paar dagen later was ik in Heiloo, voor de Latijnse liturgische vormingsdagen. 25 deelnemers verdiepten zich in de geest van de liturgie, met lezingen, workshops en zangoefeningen. Kanunnik Mennen gaf een verrassende lezing over een document van de Congregatie voor de Oosterse Kerken uit 1996. In de inleiding staat een citaat van Johannes Paulus Il over de Oosterse kerken: "In de vorm van de kerk, de klanken, kleuren, lichten, de lange duur van de vieringen, de telkens weer herhaalde aanroepingen, dit alles brengt een groeiend zich één voelen tot uiting van heel de eigen persoon met het gevierde mysterie. En het gebed van de Kerk wordt zo een deelname aan de hemelse liturgie, een anticiperen op de uiteindelijke zaligheid." Opmerkelijk is dat het document veranderingen die in het Westen zijn doorgevoerd (herhalingen vermijden, concelebratie maximaliseren, communieuitreiking door leken, gebedsrichting naar het volk, liturgische gewaden moderniseren, lagere wijdingen afschaffen), ontraadt voor het Oosten! Men moet niet het Westen nadoen, maar zijn eigen traditie volgen die helpt om God vurig te eren. Dat brengt de vraag met zich mee: Geldt dat dan mutatis mutandis ook niet voor het Westen? Berger ging de laatste maanden graag op zaterdagavond naar een orthodox vigilie. Er stond een speciale stoel voor hem klaar. Moge hij nu een stoel ontvangen in het hemels heiligdom. Dear Lord, return him to your heart where he has always been and grant him peace.
 
Pastoor Harm Schilder