Katholieke Kerk: het geval Müller

Verschenen in POSITIEF nr. 474 – SEPTEMBER 2017

​De afdanking van kardinaal Ludwig Müller betekent een kritisch moment in de geschiedenis van het pontificaat van Paus Franciscus. Müller, die sedert 2 juli 2012 Prefect was van de Congregatie voor de Geloofsleer en benoemd werd door Paus Benedictus XVI, was slechts 69 jaar. Het is nog nooit voorgevallen dat een kardinaal - met meer dan 5 jaar verschil in verhouding tot de canonieke pensioenleeftijd (75) - zijn positie niet hernieuwd zag voor een volgende periode van 5 jaar.
 
Het volstaat erop te wijzen dat er prelaten zijn die belangrijke functies bekleden en zelfs 10 jaar ouder zijn dan kardinaal Müller. Bijvoorbeeld kardinaal Francesco Coccopalmerio, President van de Pontificale Raad voor wetgevende teksten. De secretaris van diezelfde kardinaal werd door de pontificale rijkswacht op heterdaad betrapt tijdens een homoseksuele orgie, waar drugs in overvloed waren. Dit in een appartementsgebouw dat toebehoort aan het Vaticaan. Coccopalmerio had zijn goedkeuring betoond voor "Amoris Laetitia" en verduidelijkte: "De Kerk is steeds een toevluchtsoord geweest voor zondaars". Müller had zijn verlegenheid niet verborgen tegenover de "openheid" in de pauselijke Exhortatie, zelfs met verklaringen van wankelbare aard.
 
In dit opzicht is het aftreden van kardinaal Müller een daad van gehoorzaamheid, die een uitdaging vormt en door Paus Bergoglio geopend werd tegenover de conservatieve groep kardinalen, die de Prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer nabij was. Franciscus heeft een krachtige daad gesteld, maar ook een handige. Hij begon met het isoleren van Müller door hem te dwingen drie van zijn meest getrouwe medewerkers te ontslaan.
 
Vervolgens liet Paus Bergoglio tot de laatste minuut de mogelijkheid van zijn hernieuwing wankelen, zonder hem expliciete zekerheden te geven. Tenslotte heeft hij hem vervangen, niet door een vooruitstrevend radicale voorstander, zoals de Rector van de Katholieke Universiteit van Buenos Aires, Mgr. Victor Manuel Fernandez, of de speciale Secretaris van de Synode, Mgr. Bruno Forte. De verkozene was Aartsbisschop Luis Francisco Ladaria Ferrer, jezuïet. Tot dan was hij de Secretaris van de Congregatie voor de Geloofsleer. Zijn keuze stelt de conservatieven ongerust en brengt hen in de war. Wat sommigen van hen niet begrijpen is het feit dat voor Paus Franciscus de ideologie niet belangrijk is van zijn medewerkers, maar het is het samengaan met zijn plan van "onomkeerbare hervorming" voor de Kerk.
 
Voor Paus Franciscus is het een overwinning, zouden we moeten zeggen, en voor de conservatieven een nederlaag. Kardinaal Müller deelt niet de richting van Paus Franciscus. Hij probeerde een publiek tegengestelde positie in te nemen. De actuele stelling in de groep van conservatieven is dat het beter zou zijn geweest dat hij zijn post bewaarde en zou zwijgen dan zijn post te verliezen door te praten. De Prefect koos voor een "laag profiel". In een interview van "Il Timone", zei hij dat "Amoris Laetitia geïnterpreteerd moet worden in het licht van heel de leer van de Kerk ( ... ). Ik hou er niet van - het is niet juist dat talrijke bisschoppen "Amoris Laetitia" interpreteren volgens hun eigen manier om de leer van de Paus te begrijpen". Maar in een andere verklaring heeft hij ook zijn tegenkanting uitgedrukt voor de "publicatie" van de "dubia" (twijfel) door de vier kardinalen. Het heeft zijn ontslag niet verhinderd.
 
Het "laag profiel" in de strategie van sommige conservatieven is een minder kwaad ten opzichte van een groter kwaad van het verliezen van een functie, in beslag genomen door de handen van de tegenstanders. Deze strategie van "begrenzing" functioneert niet bij Paus Franciscus. Was dit het resultaat geweest van de opeenvolgende gebeurtenissen? Kardinaal Müller heeft een belangrijke gelegenheid gemist om "Amoris Laetitia" publiek te bekritiseren en is uiteindelijk bedankt geweest, zelfs zonder vooradvies. Het is waar, zoals Marco Tosatti het observeert, dat hij nu vrijer is om te zeggen wat hij wil. Maar zelfs als hij het doet, dan zou het toch de stem zijn van een kardinaal op pensioen en niet de stem van de Prefect van het belangrijkste ministerie van de Kerk. De steun van de Congregatie voor de Geloofsleer ten gunste van de vier kardinalen, die blijven voortdoen, zou verderfelijk geweest zijn voor hen die vandaag de revolutie in de Kerk leiden. En Paus Franciscus was in staat dit te vermijden. De moraal van deze geschiedenis is dat zij die niet vechten om niet te verliezen, na te hebben toegegeven, de nederlaag lijden.
 
R. d. M.
Rome